Eva Jinek heeft voormalig NSC-leider Nicolien van Vroonhoven het vuur na aan de schenen gelegd in de talkshow Eva. In een moeizaam interview, waarin Van Vroonhoven meermaals over haar woorden struikelde, beweerde de politica dat NSC achteraf precies dezelfde keuzes gemaakt zou hebben rond de coalitievorming. Eva kon niet geloven wat ze hoorde.
Van Vroonhoven heeft een zwaar jaar achter de rug. Ze volgde eerder dit jaar Pieter Omtzigt op als fractievoorzitter en maakte daarna na enige aarzeling bekend ook als lijsttrekker mee te willen doen aan de verkiezingen. Twee maanden later begon ze daar openlijk weer over te twijfelen. Ze besloot uiteindelijk toch definitief geen lijsttrekker te worden. De NSC-leden degradeerden haar vervolgens van de tweede naar de vierde plek op de kieslijst, waarna Van Vroonhoven besloot de Haagse politiek helemaal te verlaten.
‘NSC-avontuur is mislukt’
Nadat ze enkele minuten spraken over de tumultueuze zomer van Van Vroonhoven – ze zei Eva: “Op het hoogtepunt stond NSC op 43 zetels in de peilingen, het werden er uiteindelijk 20, nu zijn het er nul. Pieter Omtzigt is uit de politiek gestapt, drie NSC-Kamerleden zijn overgestapt naar andere partijen, twee NSC-Kamerleden zijn helemaal opgestapt, NSC is uit het kabinet gestapt, u stopt nu ook. Den Haag is in chaos, er is nul vertrouwen in de politiek in Den Haag, het avontuur is mislukt. Wat heeft u verkeerd gedaan?”
“De boodschap is zo nodig. De dingen die we wilden veranderen staan nu nog. Als je het hebt over het systeem veranderen, de kloof die je in de politiek hebt, de bestaanszekerheid…”, somt Van Vroonhoven op, waarna Eva antwoordt: “Precies, het feit dat die onderwerpen nog staan bevestigt het falen van dit project. Dus nogmaals mijn vraag: wat heeft u verkeerd gedaan?”
Van Vroonhoven zegt dat NSC ‘vol goede moed’ het kabinet in stapte en ook nu nog ‘vol goede moed’ is. “We willen nog steeds die boodschap die we toen hadden uitdragen. Het afgelopen anderhalf jaar of twee jaar is dat niet van de grond gekomen. Hoe komt dat? Nou ja, verschillende redenen. We zaten in een onmogelijke coalitie, en ik moet zeggen, we hebben misschien zelfs veel te lang geprobeerd om er wat van te maken, maar het is niet gelukt. We hadden een partijleider die is uitgevallen”
Coalitie met de PVV
Eva vraagt door over de coalitie. Was het een vergissing om daarin te stappen? “Op dat moment helemaal niet. We waren een nieuwe partij. De BBB was nieuw, de PVV was nieuw, en inhoudelijk schurkten we heel erg tegen elkaar aan. We wilden allemaal ook aan die rechterkant meer het conservatieve verhaal gaan uitdragen.” Eva stipt aan dat NSC is opgericht om het vertrouwen in de politiek te herstellen, in de nasleep van de toeslagenaffaire. “Het hele verhaal dat aan kiezers is verkocht, is goed bestuur en staatsrechtelijkheid. En dan gaat u een coalitie aan met een partij die ondemocratisch is en die plannen heeft die niet staatsrechtelijk zijn. Wie kan ooit denken dat dat een goed idee is?”
“Als je kijkt naar het ‘goed bestuur’-verhaal, daar hebben we een aantal hele concrete voorstellen voor gedaan, zoals dat er aan grondwet getoetst moet worden, of de aandacht voor de onafhankelijkheid van de rechters.” Eva onderbreekt: “Maar dat zijn plannen die je vervolgens moet uitvoeren, met een coalitiepartner die fundamenteel anders denkt over de waarden, die jij als belangrijkste waarden aan de kiezer hebt verkocht.”
“De PVV zat ons altijd niet lekker”, erkent Van Vroonhoven. “En dat was ook de grootste reden dat we getwijfeld hebben om in deze coalitie te gaan. Daarom hebben we gezegd: ‘Oké, op één voorwaarde, op verschillende voorwaarden kunnen we erin. Dat betekent dat alle partijleiders in de Kamer blijven. Wilders mag geen premier worden.” Eva vraagt daarna of het een vergissing was de coalitie in te stappen met de PVV. “Nou, ik denk als we de film zouden terugdraaien, dan hadden we het nog een keer gedaan. Maar het is onmogelijk, een onmogelijke positie was het voor ons.”
NSC op nul zetels
Eva kan het antwoord nauwelijks geloven. “Wacht even, als we de film terugdraaien en we herbeleven alles wat we hebben beleefd, zou NSC het alsnog hebben gedaan? NSC die nu op nul zetels staat? Nul!” Van Vroonhoven: “Ja, wij waren uit het niks zo groot geworden. De PVV was de grootste geworden. Inhoudelijk konden we veel met elkaar vinden.” Ook dat gaat er bij Eva niet in. “We hebben het net over het meest fundamentele punt waarvoor NSC is opgericht, dat strookte niet met fundament van de PVV!”
“Ja, maar daarvoor hebben we ook gezegd, en daarvoor hadden we ook de PVV in de touwen: die rechtsstaatsverklaring en dat Wilders in de Kamer moest blijven”, aldus de politica. Eva antwoordt: “Maar dat je dit soort vangrails nodig hebt om met een partner een coalitie te bouwen op basis van iets wat jij verkocht hebt, aan de kiezer als belangrijkste waarde, dan klopt er iets toch niet?” Van Vroonhoven stipt aan dat Nederland een coalitieland is en dat NSC heeft geprobeerd bruggen te slaan.
“Laat me een gedachtenoefening doen”, oppert Eva. “Want u zegt: we hadden het nog een keer gedaan, ook al eindigen we nu met nul zetels, wat moeilijk voor te stellen is. Was het eerlijk geweest om tegen de kiezer te zeggen: weet je wat, wij verkopen goed bestuur en staatsrechtelijkheid. Met een partner die daar niet zo in staat, kunnen wij niet garanderen dat er beter bestuur komt en politiek waar u vertrouwen in kan hebben. Wij moeten helaas deze keer een ronde overslaan, want het gaat nog niet. Was dat niet het eerlijke verhaal?”
“Dat is uw mening”, antwoordt Van Vroonhoven, waarop Eva reageert: “Dat is niet mijn mening!” Van Vroonhoven weidt uit: “NSC is opgericht om ook de brug te slaan naar de mensen die vergeten waren, die in de kou gezet waren, die ook door de politiek vergeten waren. Dat is ook een ingangspunt dat de PVV had, en waar ze ook voor stonden. Dus op die raakvlakken zouden we elkaar hebben kunnen vinden.”
Vertrouwen in politiek brokkelt af
Eva zegt streng: “Dat maakt het extra tragisch dat die mensen die vergeten zijn door de politiek, nu nog meer vergeten door de politiek. Maar vier procent gelooft nog in de politiek!” Van Vroonhoven: “Wat mij zo pijn doet, is dat wij als partij geprobeerd hebben om bruggen te slaan, hoe moeilijk dat ook is, en dat we er inderdaad slachtoffer van geworden zijn. We zijn in dat slagveld kopje onder gegaan, maar de boodschap staat er nog steeds.”
Eva keert terug bij de statistiek dat slechts vier procent van de Nederlanders nog vertrouwen heeft in de politiek. In haar ogen heeft NSC ‘net zo goed meegedaan’ aan het ruziemaken en ‘elkaar kapotmaken’, waardoor het vertrouwen is gedaald. Van Vroonhoven wijst erop dat NSC de nodige initiatiefvoorstellen en moties heeft ingediend. “Maar als die niets hebben opgeleverd, als het eindresultaat is nul zetels en een rompkabinet dat niet eens dit land kan besturen, dan heeft het toch niet gewerkt?”, wil Eva weten.
Eva dan ook ‘kan niet geloven’ dat Van Vroonhoven beweert dat ze weer hetzelfde zou doen. “Omdat de schade van de samenleving zo groot is, dat ik zou zeggen, als ik u was: ‘Mijn god, dat dit het eindresultaat is, dit had nooit mogen gebeuren.’” Van Vroonhoven erkent: “Ik ben niet gelukkig met deze coalitie en het is niet zo uitgepakt zoals we gewild hadden. Dat vechten zit mij ontzettend dwars en daar ben ik ook helemaal niet gelukkig van geworden. Daar heeft NSC absoluut aan meegedaan.”
Victor Vlam: ‘Rampzalig interview’
Mediakenner Victor Vlam spreekt op X van een ‘opnieuw een rampzalig interview’ van Van Vroonhoven bij Eva. “Kennelijk dacht ze als enige op de hele wereld dat haar vorige interview daar in mei een succes was. Dit optreden zat vol zelfmedelijden en dat is het laatste waar de NSC-campagne behoefte aan heeft.” Tina Nijkamp schrijft op Instagram dat Eva ‘koos voor een tirade in plaats van een open interview’. Ze maakt bovendien de kijkcijfers: 860.000 mensen zagen het programma.