Tofik Dibi heeft teruggeblikt op zijn coming out. Tien jaar geleden maakte de politicus, die de aankomende Tweede Kamerverkiezingen ingaat als lijsttrekker van BIJ1, zijn homoseksuele geaardheid bekend. Het proces beschrijft Tofik nu als ‘kankereng’, maar hij merkt wel dat zijn openheid positieve dingen teweegbracht.
De coming out lag extra gevoelig door de Marokkaanse en islamitische achtergrond van Tofik. Hij ging destijds in gesprek met de populaire YouTuber Salaheddine, die hem ‘als Marokkaan’ wilde ondervragen. In een interview met het YouTube-kanaal Left Laser vertelt Tofik nu hoe dat interview tot stand kwam en dat hij het moeilijk vond om zijn seksualiteit te bespreken met een andere Marokkaan.
“Sunny Bergman had een ‘salon’ voor een nieuwe docu, en had allemaal ‘smaakmakers’ gevraagd om te komen. Ik was toen de Kamer uit. Ik kwam niet aan de bak en niemand die daarvoor met mij childe ging nog met me om”, blikt Tofik terug. “Ze had mij gevraagd om te komen praten over de inhoud van die docu. Ik was daar en Salaheddine was daar ook.”
Hoe Tofik Dibi bij Salaheddine belandde
Na afloop kwam Salaheddine naar Tofik toe. “Hij zei het enige juiste wat hij kon zeggen om me te strikken. Dat was: ‘Luister, ik heb altijd respect voor je gehad. Marcouch durft niet, Aboutaleb durft niet. Jij?’ Ik zei direct ‘ja’. Ik heb goede vrienden die écht boos werden dat ik daar aanschoof. Maar het is een van de dingen waar ik het meest trots op ben. Na 35 jaar lang zoeken en vechten ging ik met een ‘Mocro’ in gesprek. Het was alsof ik met een neef of een oom zat. Ik zat gewoon over dit onderwerp te praten en dacht: damn, het is gelukt!”
Tofik voelde zich onder druk gezet tijdens het gesprek, dat ruim 300.000 keer is bekeken op YouTube en veel losmaakte. “Hij wilde tijdens het interview uit me trekken dat het beter zou zijn geweest om mijn ‘zonden’ te bedekken. Als je op die manier sterft, ben je een ‘goed persoon’. Ik ben daar niet in meegegaan en heb het afgewezen.”
De Wereld Draait Door
Ook deed Tofik destijds zijn verhaal op tv. “Voor dit verhaal kon ik overal aanschuiven. Het stond op Teletekst. Ik zat bij Matthijs van Nieuwkerk en ik kreeg een privébericht op Facebook van Pauw, dat ik ook bij hen kon aanschuiven. Normaal is het niet gebruikelijk dat je op twee plekken aanschuift, maar ik mocht daar ook aanschuiven. Ik weet nog dat ik dacht: als ik meen dat ik dit heb geschreven, en ik wil bewustwording creëren bij mijn gemeenschap, moet ik niet alleen bij De Wereld Draait Door zitten. Dus ik ben ook naar andere media gegaan.”
Achteraf is Tofik trots op zichzelf. “Het was kankereng. Oh shit”, zegt hij als hij beseft wat hij zojuist zei. “Het was teringeng. Sorry mensen. Ik weet: we hebben er allemaal familieleden aan verloren. Maar dat is wanneer iets juist is om te doen, als er iets op het spel staat. Als het eng en gevaarlijk wordt om het te bespreken. Dan gaat het om iets waar mensen last van hebben. Het deed mij goed om de reacties te lezen. De zusters en broeders hebben hem ervan langs gegeven.”
“En nog iets: dat interview werd een week later opgepikt en we kregen allemaal uitnodigingen om samen overal aan te schuiven. Ik wilde dat wel, maar wie wilde dat niet? Dus wie heeft er meer ballen? En voor de rest: no hard feelings. Hij heeft dingen gezegd die best wel respectvol waren naar mij toe, maar die eruit geknipt zijn. Hij moet zelf delen wat hij wil delen”, onthult het voormalig GroenLinks-Kamerlid.
Hoe kijkt Tofik, inmiddels 44 jaar, terug op zijn eigen optreden in het interview? “Ik zat zo in m’n hoofd met antwoorden en ik was minder zelfverzekerd dan ik nu zou zijn. Maar ik zeg er ook bij: het was net voor het eerst dat ik die woorden uitsprak. Dan rolt het niet van de tong. Hij begon over dingen die ik heel moeilijk vind om met een Marokkaan te bespreken, zoals met een vriend thuiskomen. Dat is science fiction!”
Hoewel hij als Kamerlid nog in de kast zat, streed hij wel altijd voor lhbti-rechten. Daar is niets aan veranderd. “Er waren mensen in mijn familie die zeiden: je mag het zijn, maar houd het voor jezelf. Maar ik mag het zijn in vol daglicht. Gelijke rechten tot in de kist, daar geloof ik in.”
Goed tegen Geert Wilders
In de Marokkaanse gemeenschap merkt hij wisselende reacties. “Ik zal nooit vergeten dat ik op straat een Marokkaans gezin tegenkwam. Ze herkenden me en vroegen wanneer ik weer de politiek in zou gaan. Die vader zei: ‘We zien je niet meer. Oh, je was wel laatst… Ja, dat vond ik wel jammer. Maar oké, je was wel goed tegen Wilders.’ Ik vond het waardevol dat andere queers konden zien hoe er op mij gereageerd werd. Ik heb best wel wat steun gekregen. Ik heb ook geen bedreigingen gehad.”
“Ik snap wel dat ik meer privilege heb dan Samir op drie hoog in de Schilderswijk”, noemt Tofik als voorbeeld. “Die kan lelijk op z’n bek gaan. Maar dat kon ik ook. De nummer één vraag die ik krijg is: als je één tip hebt, wat raad je dan aan? Maar dat is heel moeilijk, want het is ook afhankelijk van de context van je familie. Ik ben heel hecht met mijn broers en moeder. Ik was kostwinner toen ik Kamerlid was, dus er zijn dingen die ervoor zorgen dat mijn familie – ook deels in Marokko – meer van mij kan hebben, wat heel nasty is om te zeggen”, geeft hij toe.
