De olieprijs gaat naar verwachting zondagnacht omhoog na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de vergeldingsacties van Teheran in het Midden-Oosten. Energie-analisten en marktpartijen verwachten dat die stijging al snel zichtbaar wordt aan de Nederlandse pomp.
De officiële oliehandel opent zondagnacht. Prijsveranderingen zijn nu nog niet direct zichtbaar. Een liter Euro95 kost momenteel 2,286 euro, tegen 2,284 euro een dag eerder.
Volgens Hans van Cleef, marktonderzoeker bij consultant EqoLibrium, zullen Nederlandse automobilisten de gevolgen vanaf maandag merken. “Aan de pomp zullen de prijzen de komende dagen stijgen”, zegt hij tegenover De Telegraaf.
Op de olieprijs, die dit jaar al 17 procent is opgelopen, wordt volgens hem een extra risicopremie gelegd.
Risicopremie op olie door spanningen in Golfregio
Hoewel de beurzen nog gesloten zijn, verwacht Van Cleef dat de olieprijzen in Azië zondag hoger openen. “Het wordt afwachten hoe lang en hoe heftig deze aanvallen worden en in hoeverre daardoor de export van olie en gas uit de regio beïnvloed wordt. Maar de risicopremie zal snel wat oplopen.”
Ook investeerder in energie-aandelen Ronald de Zoete voorziet een scherpe stijging. “Maandag zal de olieprijs hard stijgen. Handelaren zullen de laatste vrije hoeveelheden fysieke olie proberen op te kopen.”
Bij een huidige prijs van ongeveer 72,85 dollar per vat kan daar volgens hem tot 12 dollar bijkomen.
Consumentencollectief UnitedConsumers verwacht dat zo’n prijsstijging vrijwel direct wordt doorberekend in de adviesprijzen voor benzine en diesel.
OPEC+ vergadert over mogelijke productieverhoging
Tegelijkertijd kijken marktpartijen naar het oliekartel OPEC en partners als Rusland, samen bekend als OPEC+.
De leden komen zondag bijeen voor een geplande vergadering. Een verdere verhoging van de productie behoort tot de mogelijkheden, wat de prijsstijging mogelijk kan afremmen.
De grote vraag is of de olie-export uit de Golfregio daadwerkelijk verstoord raakt. Daarbij speelt de Straat van Hormuz een sleutelrol. Via deze zeestraat stroomt dagelijks grofweg een vijfde tot een derde van de wereldwijde olieproductie richting raffinaderijen.
Straat van Hormuz cruciaal voor wereldwijde olietoevoer
Een volledige afsluiting van de Straat van Hormuz wordt vooralsnog weinig waarschijnlijk geacht. Wel wordt rekening gehouden met verstoringen van de scheepvaart. Houthi-rebellen kondigden zaterdag aan militair te reageren op de Amerikaans-Israëlische aanvallen. Eerdere beschietingen op schepen zorgden al voor hogere vrachttarieven en verzekeringspremies.
June Goh, oliemarktanalist bij Sparta Commodities, verwacht eerder verstoringen dan een totale blokkade. “De laatste keer dat dit wel gebeurde steeg de prijs 10 dollar per vat”, zegt zij. Zij rekent op snelle westerse militaire steun om de doorgang veilig te stellen.
Iraanse olieproductie en handelsposities
Iran is de negende olieproducent ter wereld en beschikt over de op twee na grootste bewezen oliereserves, geschat op circa 143 miljard vaten. Door sancties van de Verenigde Staten en westerse bondgenoten sinds 2010 is de export beperkt. Meer dan 80 procent van de Iraanse olie gaat naar China, dat de sancties naast zich neerlegt.
Energieanalist Cyril Widdershoven wijst erop dat Iran ondanks de grote reserves relatief weinig kan leveren, ongeveer 1,5 tot 1,7 miljoen vaten per dag. Het land heeft aanzienlijke voorraden op zee opgebouwd. “Maar een drijvende voorraad is niet hetzelfde als een veilige toevoer garanderen.”
Veel grote handelaren hebben al posities ingenomen in olie en zitten gemiddeld ‘long’, in afwachting van een verdere prijsstijging. Blijft Iran andere olierijke staten aanvallen, dan kan de olieprijs volgens De Zoete structureel zo’n 12 dollar hoger blijven.
Stopt Iran met militaire reacties, dan kan de prijs juist dalen. “Niet op basis van opluchting, maar omdat deze handelaren begin komende week veel van hun longposities gaan afbouwen.”
Vervolgens kunnen zij volgens hem ‘short’ gaan en inspelen op een prijsdaling in de maanden daarna. “Ze drukken dan eind komende week de olieprijs hard naar beneden.”
Groot deel brandstofprijs bestaat uit belastingen
Ondanks de verwachte schommelingen op de oliemarkt wordt de prijs aan de Nederlandse pomp voor ongeveer 70 procent bepaald door belastingen en heffingen. Toch kunnen geopolitieke spanningen in de Golfregio op korte termijn direct zeer voelbaar zijn voor automobilisten.