Het kabinet-Jetten presenteert maandag een pakket aan maatregelen om de economische gevolgen van de oorlog in Iran op te vangen.
De plannen richten zich onder meer op een hogere onbelaste kilometervergoeding, steun voor huishoudens met hoge energiekosten en lastenverlichting voor ondernemers met bestelbusjes.
De impact van de oorlog is inmiddels duidelijk merkbaar in de Nederlandse economie. Daarom werkt het kabinet al weken aan een pakket om de gevolgen te verzachten.
Haagse bronnen bevestigen berichtgeving aan het Algemeen Dagblad dat het plan maandag wordt gepresenteerd, al benadrukken zij dat de omvang beperkter is dan eerdere steunmaatregelen, zoals tijdens de coronapandemie.
Voor het pakket is voorlopig maximaal 1 miljard euro beschikbaar. Dat budget is vastgesteld omdat Nederland zich volgens het kabinet momenteel in scenario ‘geel’ bevindt: de situatie is zorgelijk, maar nog niet zo ernstig dat zwaardere ingrepen nodig zijn.
Geen accijnsverlaging op benzine en diesel
Een algemene verlaging van de accijns op brandstof maakt geen deel uit van de plannen. Volgens bronnen is zo’n maatregel te kostbaar en onvoldoende gericht. Ter illustratie: een verlaging van 10 cent per liter zou de schatkist ongeveer 1 miljard euro kosten.
Dat betekent dat er niets gebeurt aan de hoge benzine- en dieselprijs. In plaats daarvan kiest het kabinet voor gerichtere maatregelen. Zo wordt de belastingvrije kilometervergoeding, die nu op 23 cent per kilometer ligt, met enkele centen verhoogd. Hoe groot die stijging precies wordt, is nog niet vastgesteld.
Daarnaast kunnen ondernemers met een bestelbus op grijs kenteken rekenen op een tijdelijke verlaging van de wegenbelasting. Deze maatregel zou gelden tot het einde van het jaar.
Energienoodfonds en steun voor kwetsbare huishoudens
Voor huishoudens die moeite hebben om hun energierekening te betalen, komt er een energienoodfonds. Ook wordt 50 miljoen euro vrijgemaakt voor de laagste inkomens. Daarnaast wil het kabinet investeren in woningisolatie, zodat energiekosten structureel kunnen dalen.
Volgens het kabinet zijn deze maatregelen bewust gericht ingezet, om mensen in financiële problemen te ondersteunen zonder de inflatie verder aan te jagen.
Bespreking in ministerraad en overleg met oppositie
Vrijdag wordt het steunpakket besproken in de ministerraad. In het weekend voert minister van Financiën Eelco Heinen overleg met verschillende oppositiepartijen om draagvlak te peilen. De definitieve presentatie van het pakket staat gepland voor maandag.
Mensen reageren massaal op steunpakket: ‘Schande!’
Onder het bericht van de NOS op Facebook reageren lezers massaal kritisch op het aangekondigde steunpakket. Het sentiment is overwegend negatief en laat weinig ruimte voor nuance: veel mensen vinden de maatregelen te beperkt en niet effectief. Termen als “schandalig”, “te triest voor woorden” en “druppel op een gloeiende plaat” keren veelvuldig terug.
Een veelgehoorde klacht is dat het pakket volgens kiezers nauwelijks verschil maakt voor de portemonnee. Zo schrijft iemand: “Daar hebben we dus precies niks aan…” terwijl een ander reageert: “Dit zet toch geen zoden aan de dijk. Als het niet zo sneu was, moest je er nog om lachen.” Ook de beperkte verhoging van de kilometervergoeding wordt weggewuifd. “2 cent km-vergoeding erbij. Wat een giller,” klinkt het cynisch.
Onbegrip over keuze: geen accijnsverlaging
Met name het uitblijven van een verlaging van de brandstofaccijns stuit op veel onbegrip. Volgens veel reageerders is dat juist de maatregel die direct verlichting zou bieden. “Minder belasting op benzine is geld bijleggen volgens de staat? Je krijgt gewoon minder binnen, dat is iets anders,” schrijft een gebruiker. Een ander stelt: “Ze begrijpen niet dat mensen dan in België of Duitsland gaan tanken. Dat geld lopen ze mis.”
Het fenomeen ‘tanktoerisme’ wordt vaker genoemd. Meerdere mensen geven aan bewust over de grens te tanken. “Dan gaan we toch lekker in Duitsland tanken, 20 kilometer verderop,” schrijft iemand, terwijl een ander stelt: “Ik help het buitenland ook, ik tank in Duitsland.” Volgens sommigen ondermijnt het beleid daarmee juist de Nederlandse inkomsten.
Gevoel van ongelijkheid en frustratie bij middenklasse
Een terugkerend punt is dat vooral werkenden en de middenklasse zich onvoldoende geholpen voelen. “Daar heb je als werkende Nederlander wat aan,” schrijft een reageerder cynisch. Anderen vinden dat de steun te veel gericht is op specifieke groepen.
“De middenklasse betaalt weer, zoals gewoonlijk”, klinkt het. Ook klinkt kritiek dat kleine ondernemers buiten de boot vallen: “De kleine ondernemer heeft het nakijken.”
Daarnaast wordt gewezen op praktische bezwaren. Zo merkt iemand op dat een hogere kilometervergoeding vooral kosten voor werkgevers betekent: “Reiskostenvergoeding omhoog met 2 cent… dat zijn kosten voor de werkgever.” Anderen betwijfelen of bestaande regelingen wel effectief zijn: “De WKR wordt nu al niet volledig benut, dus dit gaat ook niet werken.”
Wantrouwen richting kabinet-Jetten
In veel reacties klinkt een diep wantrouwen richting het kabinet door. Meerdere mensen stellen dat de overheid juist profiteert van hoge prijzen via btw en accijnzen. “Waar blijft al dat geld?” vraagt een reageerder zich af. Een ander schrijft: “Het geld wordt wel binnengehaald bij de burger, maar echte verlichting? Ho maar.”
Sommigen trekken de vergelijking met andere uitgaven van de overheid. Zo wordt er meerdere keren verwezen naar steun aan het buitenland. “Er kan miljarden naar het buitenland, maar niet naar de Nederlandse burger,” schrijft iemand. Ook klinkt de kritiek dat prioriteiten verkeerd liggen en dat burgers daar de gevolgen van dragen.
Boze toon en harde woorden domineren
Opvallend is de toon van veel reacties: die is vaak scherp en soms ronduit fel. Reacties als “asociaal”, “schande” en “kabinet van de onkunde” komen veel voor. Een enkeling gaat nog verder en pleit voor politieke veranderingen: “Nieuwe verkiezingen nodig!” en “Dit kabinet behoort in de bak,” schrijven verschillende gebruikers.
Ook persoonlijke aanvallen op politici blijven niet uit, al worden die vaak emotioneel en ongenuanceerd geformuleerd. De boosheid lijkt vooral voort te komen uit een gevoel dat de overheid de zorgen van burgers onvoldoende serieus neemt.