De politieke verhoudingen in Nederland zijn opnieuw flink in beweging. In de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en onderzoeksbureau Verian komt PRO met afstand als grootste partij uit de bus. De partij van Jesse Klaver staat op 28 zetels. Aan de rechterkant zijn ondertussen opvallende verschuivingen zichtbaar bij de PVV en FVD.
PRO blijft ruim bovenaan in de peiling van EenVandaag. De partij behaalde bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025, toen nog onder de naam GroenLinks-PvdA, 20 zetels. Als oppositiepartij zou PRO volgens de huidige peiling kunnen rekenen op 28 zetels, een stijging van twee zetels ten opzichte van de peiling een maand eerder.
PRO van Jesse Klaver loopt verder uit
Met 28 virtuele zetels heeft PRO voorlopig een stevige voorsprong op de andere partijen. Nieuwe kiezers die voor PRO kiezen, komen volgens het onderzoek vooral bij D66 vandaan.
De regeringspartijen weten na Prinsjesdag nauwelijks te profiteren. De VVD staat op 18 zetels (-1), D66 op 17 (+0) en het CDA op 14 (-1). Samen komen de drie kabinetspartijen daarmee uit op 49 zetels.
JA21 van Joost Eerdmans blijft ondertussen redelijk stabiel. De partij staat deze maand op 15 zetels (+1).
PVV stijgt vier zetels na Algemene Politieke Beschouwingen
Voor de PVV brengt de nieuwe peiling beter nieuws dan een maand eerder. De partij stijgt van 16 naar maar liefst 20 zetels. Volgens EenVandaag komen nieuwe PVV-kiezers vooral van mensen die eerder overwogen op Forum voor Democratie te stemmen.
PVV-leider Geert Wilders reageerde enthousiast op X. Hij schreef: āPVV + 4! šŖ De algemene beschouwingen hebben de juiste snaar geraakt bij heel veel Nederlanders ā¤ļø #PVV #Wildersā
FVD verliest drie zetels en komt op 10
Waar de PVV terrein wint, krijgt Forum voor Democratie juist een tegenvaller te verwerken. FVD zakt met drie zetels en komt uit op 10.
Volgens het onderzoek verplaatst een deel van de potentiƫle FVD-kiezers zich richting de PVV. Daarbij speelt mogelijk ook mee dat partijleider Lidewij de Vos tijdelijk afwezig is vanwege haar bevallingsverlof.
Dit artikel loopt door onder de tweet van Geert Wilders:
Achterban PRO verdeeld over onderhandelingen met kabinet
De sterke positie van PRO betekent niet dat de achterban van Jesse Klaver op alle punten dezelfde koers voor ogen heeft. Vooral over de manier waarop de partij met het minderheidskabinet moet onderhandelen, bestaat verdeeldheid.
Het kabinet heeft voor zijn plannen steun vanuit de oppositie nodig. Daarbij is nog altijd de vraag of er een grotere overeenkomst āover linksā of āover rechtsā komt, of dat het kabinet per afzonderlijke begroting steun gaat zoeken.
Klaver heeft tot nu toe duidelijk gemaakt dat het kabinet volgens hem moet kiezen. Een groot deel van zijn eigen achterban vindt echter dat PRO flexibeler mag zijn.
Uit onderzoek onder het EenVandaag Opiniepanel blijkt dat 48 procent van de PRO-stemmers vindt dat de partij per begroting moet bekijken of ze de plannen van het kabinet wil steunen.
Voorstanders van die aanpak denken onder meer dat losse afspraken sneller tot resultaten kunnen leiden. Ook zijn er kiezers die het democratischer vinden wanneer zowel linkse als rechtse partijen invloed kunnen uitoefenen.
Een PRO-stemmer zegt daarover: āZo heb je nog iets van invloed, anders zet je jezelf en alle stemmers buiten spel.ā
Vier op de tien PRO-kiezers willen juist totaaldeal
Tegenover die groep staat een aanzienlijk deel van de achterban dat juist wil dat Klaver vasthoudt aan een bredere overeenkomst.
Vier op de tien PRO-stemmers, 40 procent, vinden dat er een totaaldeal moet worden gesloten. Zij wijzen erop dat verschillende begrotingen en kabinetsplannen met elkaar samenhangen en daarom moeilijk volledig los van elkaar kunnen worden behandeld.
Een deelnemer aan het onderzoek vat de frustratie kort samen: āGa regeren!ā
Ook binnen deze groep klinkt echter de waarschuwing dat PRO niet tegen iedere prijs akkoord moet gaan. Een stemmer zegt: āSluit een totaaldeal, tenzij er te veel water bij de wijn gedaan moet worden. Dan is het beter om per begroting afspraken te maken.ā
Dat onderstreept het dilemma voor Klaver. Zijn partij staat er in de peilingen uitstekend voor, maar een duidelijke meerderheid voor Ć©Ć©n onderhandelingsstrategie is er onder zijn eigen kiezers niet.
Ook JA21-kiezers willen vooral losse afspraken
Bij JA21 bestaat meer steun voor onderhandelingen per onderwerp. Volgens het Opiniepanel vindt 62 procent van de JA21-stemmers dat de partij moet inzetten op deelakkoorden.
Partijleider Joost Eerdmans liet tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen al weten open te staan voor steun aan afzonderlijke begrotingen.
Sommige JA21-kiezers vinden samenwerking met zowel links als rechts de meest democratische aanpak. Anderen gaan ervan uit dat een akkoord met linkse partijen waarschijnlijker is en vinden daarom dat JA21 zoveel mogelijk rechtse wensen moet proberen binnen te halen.
Een stemmer omschrijft die strategie als: āalles binnenhalen wat je kan voor rechtsā.
Mona Keijzer opvallend vaak genoemd door kiezers
Een ander opvallend detail uit de peiling is de naam Mona Keijzer. Zij staat momenteel niet als partij in de zetelpeiling, maar volgens EenVandaag vullen relatief veel deelnemers haar naam zelf in bij de antwoordmogelijkheid āandere partij, namelijkā.
Dat levert Keijzer op dit moment geen virtuele zetels op. Zij heeft namelijk nog geen eigen partij opgericht.
EenVandaag en Verian nemen een partij standaard als antwoordoptie op wanneer deze bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen minimaal Ć©Ć©n zetel behaalde, of wanneer voldoende deelnemers de partij uit zichzelf noemen.
Mocht Keijzer daadwerkelijk een partij oprichten, dan wordt bekeken hoe vaak die partij door deelnemers wordt genoemd. Bij voldoende steun kan de partij later wel als aparte optie in de zetelpeiling verschijnen.