Activisten zijn van plan om ook dit jaar de Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam te gebruiken om aandacht te vragen voor actuele conflicten, waaronder Gaza en Soedan. De actiegroep ‘Nooit meer is nu!’ kondigt aan een statement te willen maken tijdens de plechtigheid op 4 mei.
Op Instagram schrijft de groep: ’Nooit meer is NU! wil de dodenherdenking betekenisvol, waardig én inclusief maken.’ In eerdere jaren, 2024 en 2025, keerden actievoerders demonstratief de rug toe naar Martin Bosma toen hij als toenmalig voorzitter van de Tweede Kamer een krans legde namens het kabinet.
Initiatiefnemer: ‘Het gaat zeker niet alleen om Gaza’
Volgens initiatiefnemer Frank van der Linde, die al eens werd opgepakt bij een verboden pro Palestina-demonstratie op de Dam, draait de actie om bredere betrokkenheid bij wereldwijde conflicten. “Het gaat zeker niet alleen om Gaza, maar ook over Soedan en andere oorlogen. Wat ons betreft leggen we verbinding met alle ellende van onze tijd”, verklaart hij volgens De Telegraaf.
Hij verwacht dat niet iedereen die de actie steunt ook daadwerkelijk naar de Dam zal komen. “Het aantal deelnemers kan ik niet inschatten, veel mensen zijn bang voor de politie en dat zal ervoor zorgen dat mensen afhaken.”
Tegelijkertijd benadrukt Van der Linde dat de twee minuten stilte gerespecteerd zullen worden. “Het gaat zeker niet alleen om Gaza, maar ook over Soedan en andere oorlogen. Wat ons betreft leggen we verbinding met alle ellende van onze tijd.”
In een bericht op LinkedIn uit hij zich scherper: “De dodenherdenking op de Dam is gekaapt door de pro-Israël-lobby die wil bepalen hoe herdacht wordt op de Dam. Ik verzet mij daartegen.’ Ook stelt hij dat mensen die zijn actie als antisemitisch bestempelen ’een kronkel in hun kop hebben.”
Eerdere verstoringen en arrestaties
Tijdens de Dodenherdenking vorig jaar werden drie personen aangehouden wegens het verstoren van de plechtigheid, onder wie Elise H. Zij kreeg landelijke bekendheid als ‘Damschreeuwster’.
Kritiek vanuit Joodse gemeenschap
Esther Voet, hoofdredacteur van het Nieuw Israëlitisch Weekblad (NIW), maakt zich zorgen over mogelijke nieuwe verstoringen. “Gelukkig greep de politie vorig jaar snel in. Desondanks zie ik ze er wel voor aan om het opnieuw te proberen. Ze kennen immers geen schaamte en grijpen alles aan om in de schijnwerpers te staan onder de noemer van de Palestijnse zaak.”
Ook de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding is kritisch: “Een groot deel van de Nederlandse Joodse gemeenschap is in de Tweede Wereldoorlog vermoord. Zij hebben part noch deel aan conflicten die nu spelen.”
“Het getuigt van grote ongevoeligheid om een herdenking aan te grijpen om een politiek punt te maken. Een demonstratie die de waardigheid van de herdenking tenietdoet is zeer onwenselijk”, aldus de coördinator.
Gemeente: verstorende acties niet toegestaan
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei wil niet inhoudelijk reageren op mogelijke acties en verwijst naar de lokale driehoek onder leiding van burgemeester Femke Halsema.
Een woordvoerder van de gemeente stelt: “Het uitgangspunt is dat (demonstratieve) acties die de herdenking op 4 mei kunnen verstoren, niet zijn toegestaan. Of een actie als verstorend wordt beschouwd, wordt altijd zorgvuldig en situationeel beoordeeld.”
De driehoek wil niet specifiek ingaan op de plannen van Van der Linde, maar benadrukt dat dergelijke acties in algemene zin niet zijn toegestaan.
Politie houdt rekening met acties
Volgens politiewoordvoerder Marijke Stor wordt rekening gehouden met mogelijke verstoringen. “Wij hebben contact met andere eenheden en wij trekken lering uit eerdere ervaringen. Wij zijn natuurlijk op de hoogte van bepaalde technieken die activisten kunnen toepassen en wij zullen daarop inspelen.”