De PVV krijgt een ongekende tik in de peilingen. In de eerste zetelpeiling van EenVandaag en Verian na het zomerreces verliest de partij van Geert Wilders vier zetels en komt zij uit op 16 zetels. Daarmee is de afstand tot de virtueel grootste partij PRO inmiddels aanzienlijk geworden.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag en Verian. PRO blijft in de nieuwste peiling met 26 zetels de grootste partij. Tegelijkertijd groeit onder kiezers de druk op het kabinet en de oppositie om snel tot afspraken te komen over de nieuwe begroting.
PVV verliest vier zetels in nieuwe peiling
Vooral de uitslag van de PVV springt in het oog. De partij zakt met vier zetels en houdt er in de peiling nog 16 over. Dat is een fors verschil met ongeveer een jaar geleden, toen de PVV nog op ongeveer het dubbele aantal zetels stond.
Volgens het onderzoek zijn veel voormalige PVV-kiezers nog altijd teleurgesteld over de periode waarin de partij betrokken was bij het kabinet-Schoof. Een deel van die kiezers kijkt inmiddels naar andere partijen.
Daarbij profiteren onder meer FVD en JA21. FVD staat in de nieuwste peiling op 13 zetels. JA21 komt uit op 14 zetels, twee meer dan eind juni.
Opvallend is dat JA21, in tegenstelling tot de PVV, momenteel wel betrokken is bij de gesprekken over de begroting.
PRO blijft virtueel grootste partij
Terwijl de PVV terrein verliest, blijft PRO stevig bovenaan staan. De oppositiepartij komt in de zetelpeiling uit op 26 zetels en is daarmee opnieuw virtueel de grootste partij van Nederland.
Bij de coalitiepartijen veranderde tijdens het zomerreces relatief weinig. De VVD staat op 19 zetels, D66 op 17 zetels en het CDA op 15 zetels.
Samen komen de drie coalitiepartijen daarmee op 51 zetels. Dat is slechts ongeveer een derde van de 150 zetels in de Tweede Kamer, waardoor het kabinet voor belangrijke besluiten afhankelijk blijft van steun uit de oppositie.
Die steun is momenteel vooral van belang vanwege de onderhandelingen over de begroting.
Zeven op tien kiezers willen snel begrotingsakkoord
De gesprekken over de nieuwe begrotingsplannen lijken moeizaam te verlopen. Toch vindt 70 procent van de ondervraagden het belangrijk dat het kabinet op korte termijn voldoende steun vindt voor een begrotingsakkoord.
Daarmee zou het kabinet snel verder kunnen met de uitvoering van de plannen.
Vooral bij kiezers van D66 en het CDA bestaat bereidheid om concessies te doen. Van de D66-kiezers vindt 64 procent dat de partij best iets mag inleveren om snel tot een akkoord te komen. Bij het CDA gaat het om 54 procent.
Een CDA-stemmer zegt daarover: “Landsbelang gaat voor partijbelang, het land moet geregeerd worden. Weg dus met al die ego’s.”
Oppositiekiezers terughoudender met concessies
Onder kiezers van oppositiepartijen ligt dat anders. Zij vinden vaker dat hun partij niet te gemakkelijk moet toegeven tijdens de onderhandelingen.
Een JA21-stemmer wijst daarbij naar het kabinet zelf: “De regering is veel te laat begonnen met gesprekken met andere partijen. Het moet niet zo zijn dat de oppositie opeens water bij de wijn moet doen om de begroting rond te krijgen.”
Een deel van de JA21-achterban ziet zelfs liever dat er geen begrotingsakkoord komt en dat uiteindelijk nieuwe verkiezingen volgen.
Kiezers van PRO staan iets positiever tegenover samenwerking met het kabinet, maar ook daar zijn duidelijke grenzen. Vooral mogelijke bezuinigingen op de sociale zekerheid liggen gevoelig.
Vertrouwen in kabinet-Jetten blijft laag
Naast de tegenvallende uitgangspositie in de Tweede Kamer blijft het vertrouwen in het kabinet een probleem. Slechts 20 procent van de kiezers heeft vertrouwen in het kabinet-Jetten. Dat percentage is na het zomerreces niet veranderd.
Ook het vertrouwen in premier Jetten blijft stabiel. Dertig procent heeft veel tot redelijk wat vertrouwen in hem, evenveel als eind juni.
Positieve kiezers omschrijven de premier onder meer als integer, intelligent en een goede debater. Critici vinden juist dat Jetten te veel aandacht besteedt aan filmpjes, TikTok en evenementen en te weinig zichtbaar is op belangrijke politieke momenten.
Voor het kabinet worden de komende begrotingsonderhandelingen daarmee extra belangrijk. Een akkoord kan laten zien dat het minderheidskabinet ondanks de beperkte eigen zetelbasis toch meerderheden kan vinden.
Voor de PVV is de nieuwste peiling ondertussen opnieuw een tegenvaller. Met 16 virtuele zetels staat de partij ver onder het niveau van een jaar geleden, terwijl verschillende concurrenten op rechts juist terrein winnen.