Geweld tegen vrouwen stond in 2025 hoog op de maatschappelijke agenda. Als kind werd Johan Derksen daar al mee geconfronteerd: zijn vader had losse handjes en was gewelddadig richting de moeder van Derksen. Volgens Derksen is huiselijk geweld ‘het grootste verborgen probleem van Nederland’.
Als buitenstaander weet je nooit echt wat er achter de voordeur plaatsvindt, zei Derksen dit jaar in Vandaag Inside. “Mensen hebben een gave, ik weet dat uit mijn ervaring als kind, om elkaar naar het leven te staan, en als er wordt aangebeld, als het zonnetje in huis open te doen, en mensen hebben niets door. En dat soort mensen heb je heel veel. Heel veel mensen zullen uit schaamte ook nooit iets zeggen.”
Geweld onder ouderen
Derksen legde vervolgens de link met mantelzorg en de risico’s die daarbij komen kijken. Dit jaar was er veel aandacht voor het stijgend aantal geweldsincidenten onder ouderen. “Mantelzorgers hebben heel veel stress en dat zijn geen professionals”, zei Derksen. “Die stress nodigt uit tot geweld, waardoor heel veel oudjes die in handen zijn van een mantelzorger, mishandeld worden eigenlijk. En die doen geen aangifte, want vaak is dat een kind van dat soort mensen, of een relatie waar ze volledig van afhankelijk zijn. Dat schijnt een groter probleem te zijn dan huiselijk geweld.”
Tafelgenoot Job Knoester noemde dat ‘ook een vorm van huiselijk geweld’. “Ik denk dat je iedere vorm van geweld moet proberen uit te bannen, altijd. We zien nu weer een stijging van de mishandeling van ouderen. Al is dat niet zo gek als je het relatief bekijkt: we hebben steeds meer oudere mensen. Nederland vergrijst. Dus krijgen we daar ook meer incidenten.”
Derksen reageerde: “Jawel, maar vroeger gingen oudere mensen naar een bejaardentehuis waar professionals zaten. Die hadden de dienst, daarna kwam er een verse groep. Nu moet een zoon, een dochter of een buurvrouw het doen, terwijl die daar helemaal niet voor in de wieg zijn gelegd en geen kennis hebben.”
Volgens Knoester is dat een maatschappelijke ontwikkeling op meer terreinen. “Ook in de GGZ is er sinds een paar jaar een nieuwe wet die erop is gebaseerd dat mensen veel meer van huis uit moeten worden geholpen door het netwerk. Dat geldt nu ook voor ouderen. Maar inderdaad: niet iedereen kan dat.”
Het gesprek verschoof daarna naar femicide. “Er is nu een hele actie om femicide tegen te gaan”, zei Derksen. “Maar huiselijk geweld is eigenlijk de voorbode van femicide. Dat loopt uit de klauwen. En je hebt er geen grip op. Kijk, bij mij in de straat zou ik niet weten waar huiselijk geweld plaatsvindt. En je wéét dat het plaatsvindt.”
Strafrechtadvocaat Knoester nuanceerde: “Het is heftig en te veel, maar we moeten het in perspectief zien. Sinds een jaar of twintig is het aantal gevallen gehalveerd. Het is nog steeds niet goed, maar we doen soms alsof het alleen maar erger wordt. Dat klopt niet. Tegelijkertijd moet je blijven kijken hoe het nóg minder kan.”
Knoester wees op Spanje als voorbeeld. ‘Spanje heeft een paar jaar geleden een nieuwe wet ingevoerd. Ze hebben speciale loketten waar vrouwen die slachtoffer zijn kunnen klagen, gespecialiseerde officieren van justitie, gespecialiseerde rechtbanken, afspraken met media: bij elke zaak moet veel aandacht worden besteed. Sinds die wet is het aantal gevallen verder omlaaggegaan.’
Overlijden eerste vrouw van Derksen
Daarop vertelde Johan Derksen over het overlijden van zijn eerste vrouw in 1992, nadat zij van de trap was gevallen. “Toen zei de dokter in het ziekenhuis: je moet niet schrikken, want de politie komt bij een ongeval met dodelijke afloop. En dan word je echt ondervraagd als een misdadiger. Bij de buren vragen ze: was er ruzie, heb je wel eens wat gemerkt? Dat is heel confronterend.”
De politie stelde een onderzoek in om zeker te zijn van de doodsoorzaak. “Die rechercheur kwam later terug en die had het heel goed rondgebreid. Die kon precies zien wat er gebeurd was, en de trap waar ze gevallen was en zo. Dus het was oké. Maar die dokter had me gelukkig gewaarschuwd, anders valt het rauw op je dak.”