De vader van Mieke (53) overleed vorig jaar, maar zelfs na zijn dood blijft de breuk binnen de familie voelbaar. In zijn testament nam hij bepalingen op die volgens haar zo ver gaan, dat het bijna voelt als onterving, zo vertelt de vrouw aan het Algemeen Dagblad.
Mieke had al acht jaar geen contact meer met haar vader. Ook met haar moeder, broer en zussen was het contact verbroken. De oorzaak ligt volgens haar in haar relatie met Johan, die dertig jaar geleden slecht viel binnen de familie. Zoals haar oudste zus het destijds verwoordde: hij “hoort er niet bij”. Haar moeder bevestigde dat later.
De breuk werd definitief toen Johan ernstig ziek werd. “Het was maar de vraag of hij het ging halen. Zelfs toen toonden ze geen interesse.” Voor Mieke was dat het moment om het contact volledig te verbreken.
Tweetrapsmaking en beperkende clausules
Omdat haar moeder nog leeft, gaat het vermogen van haar vader in eerste instantie naar haar. Maar in het testament is vastgelegd wat er daarna gebeurt. Begin november kreeg Mieke inzage in wat zij omschrijft als “een draak van een testament”.
Hoewel zij niet is onterfd, gelden er strenge voorwaarden. Zo is er sprake van een zogenoemde tweetrapsmaking: mocht Mieke overlijden, dan gaat wat er van haar erfdeel over is naar haar neefjes en nichtjes.
Daarnaast bevat het testament een opvallende bepaling. Als zij bijvoorbeeld 10.000 euro wil uitgeven, mag zij slechts 5.000 euro uit de erfenis gebruiken. De rest moet zij uit eigen middelen betalen.
Ook moet zij iedere uitgave tot op de cent verantwoorden. Het is haar bovendien verboden om geld uit de nalatenschap aan haar echtgenoot Johan toe te delen. Maakt zij bezwaar tegen het testament, dan volgt alsnog onterving.
Mieke schat haar erfdeel op ongeveer 25.000 euro.
Bezwaar tegen testament en keuze voor legitieme portie
Ondanks de voorwaarden besloot zij bezwaar te maken tegen het testament. Daarmee kiest zij voor haar legitieme portie: de helft van het bedrag waarop zij oorspronkelijk recht zou hebben.
Toch blijft het testament haar raken. Het document is opgesteld in 2022, jaren na de familiebreuk. “Ik vind het onbegrijpelijk hoe hij doorgaat met de afwijzing van Johan.”
Zelfs op de rouwkaart van haar vader werd zijn naam niet vermeld. Van de vier kinderen is zij de enige voor wie een tweetrapsmaking geldt. Ze verwacht dat haar moeder een vergelijkbaar testament heeft opgesteld.
Verwarring over uitleg notaris
De uitleg van de notaris zorgde aanvankelijk voor extra onzekerheid. Lange tijd dacht Mieke dat de tweetrapsmaking betekende dat het geërfde vermogen na haar overlijden moest worden aangevuld vanuit haar eigen vermogen. Ze vreesde daardoor slechts als doorgeefluik te fungeren.
Later bleek dat een passage over het “aanvullen tot het oorspronkelijke nominale bedrag” betrekking heeft op de volgorde van uitbetaling: eerst worden de vorderingen van haar broer en zussen voldaan, waarna het resterende bedrag naar de neefjes en nichtjes gaat.
Ook over haar legitieme portie ontstond verwarring. Via dezelfde notaris kreeg zij de indruk dat zij daar geen recht meer op zou hebben, omdat zij vrijwillig afstand deed van de erfenis. In werkelijkheid geldt dat alleen wanneer iemand de erfenis volledig verwerpt. Mieke maakte bezwaar tegen het testament, maar verwierp de erfenis niet.
Eigen nalatenschap bewust eenvoudig geregeld
De gebeurtenissen hebben haar en Johan aan het denken gezet over hun eigen nalatenschap. Zij kozen bewust voor eenvoud: geen uitgebreid testament met pagina’s aan bepalingen, maar een document van één pagina.
Hun kinderen hebben volgens Mieke een goed leven. Daarom hebben zij besloten hun erfenis na te laten aan Hulphond Nederland.
Voor Mieke blijft het testament van haar vader vooral een emotionele kwestie. “Het voelt als een mes in mijn rug.”