De plannen van het nieuwe kabinet onder aanstaand premier Rob Jetten pakken ongunstiger uit voor de koopkracht dan zonder aanvullend beleid het geval zou zijn. Geert Wilders reageert op X woest op een gigantische kostenverhoging die Jetten wil doorvoeren. “Knettergek”, aldus de leider van de PVV.
Volgens het Centraal Planbureau (CPB) leidt het akkoord van D66, VVD en CDA tot een minimale koopkrachtstijging van 0,2 procent. Zonder de voorgenomen maatregelen zou een gemiddeld huishouden er 0,6 procent op vooruit zijn gegaan.
Met name lagere inkomens merken de gevolgen. Huishoudens met een inkomen tot 32.000 euro zien hun koopkracht per saldo niet stijgen. Aan de bovenkant van het inkomensgebouw is het beeld anders: inkomens vanaf 115.000 euro gaan er met 0,3 procent het meest op vooruit.
Eigen risico stijgt naar 520 euro in 2030
Een belangrijke verklaring voor de beperkte koopkrachtgroei is de verhoging van het eigen risico in de zorg en de invoering van een zogeheten vrijheidsbijdrage. Ook gaan belastingtarieven omhoog.
Het eigen risico stijgt in 2027 van 385 naar 460 euro en loopt daarna stapsgewijs verder op tot 520 euro in 2030. De kosten voor het eigen risico lopen daarmee dus op met 135 euro.
Daar staat tegenover dat de zorgpremies licht dalen. Omdat daardoor ook de zorgtoeslag omlaag gaat, blijft het netto-effect voor veel huishoudens beperkt of negatief.
Werklozen en arbeidsongeschikten hard geraakt
Volgens het CPB worden mensen die werkloos of arbeidsongeschikt raken het zwaarst getroffen. Doordat het kabinet de hoogte en duur van uitkeringen aanpast, krijgen zij te maken met “een sterk negatief koopkrachteffect”.
Die gevolgen zijn overigens grotendeels buiten de standaard koopkrachtberekeningen gehouden.
De overheid geeft de komende kabinetsperiode netto jaarlijks 2,7 miljard euro extra uit. Dat leidt op langere termijn tot een hogere staatsschuld. Tegelijkertijd wordt er fors bezuinigd op sociale zekerheid en zorg, terwijl uitgaven aan Defensie juist toenemen. Per saldo stijgen de lasten voor burgers.
Werkloosheid en armoede nemen toe
De werkloosheid loopt volgens de doorrekening iets sneller op en komt uit op ruim 453.000 personen. Ook het aantal mensen onder de armoedegrens stijgt de komende jaren. Het CPB waarschuwt bovendien dat meer mensen arbeidsongeschikt zullen raken of in de bijstand belanden doordat zij langer moeten doorwerken.
AOW-leeftijd naar 70 jaar en 6 maanden in 2060
Als de plannen doorgaan, stijgt de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller dan nu voorzien. In 2060 zou de pensioenleeftijd uitkomen op 70 jaar en 6 maanden. Dat is vijftien maanden later dan onder de huidige regeling het geval zou zijn.
Reactie Geert Wilders
PVV-leider Geert Wilders reageert fel op de plannen van het kabinet. Op X schrijft hij: “Jetten laat eigen risico zorg stijgen naar 520 euro! 😡”
In een tweede bericht voegt hij daaraan toe: “Maar wel 60 miljard voor wind op zee! KNETTERGEK.”