De oorlog in het Midden-Oosten kan grote financiële gevolgen hebben voor Nederlandse consumenten. Volgens een analyse van Rabobank kunnen brandstofprijzen, energierekeningen en inflatie flink stijgen als het conflict verder escaleert en de aanvoer van olie en gas wordt verstoord.
Uit berekeningen van de bank blijkt dat vooral de energierekening en de benzineprijs gevoelig zijn voor verstoringen in de regio, waar een groot deel van de mondiale energieproductie plaatsvindt.
Energiecontract mogelijk honderden euro’s duurder
Rabobank verwacht dat de prijs voor een nieuw energiecontract voor een gemiddeld Nederlands huishouden kan stijgen van ongeveer 200 euro naar circa 250 euro per maand.
Als de verstoringen in de olie- en gastoevoer langer aanhouden, bijvoorbeeld doordat scheepvaart niet meer door de Straat van Hormuz kan varen, kunnen de kosten nog verder oplopen. In dat scenario kan een nieuw energiecontract meer dan 300 euro per maand gaan kosten.
Ook de inflatie zou dan oplopen tot boven de 3 procent.
Benzineprijs kan sterk stijgen
De brandstofprijzen reageren vaak direct op spanningen in olieproducerende regio’s. Volgens Rabobank kan de benzineprijs in een ongunstig scenario richting de 2,50 euro per liter gaan.
De prijzen zijn nu al aan het stijgen. Volgens cijfers van UnitedConsumers gaat de adviesprijs voor een liter Euro95 woensdag omhoog met bijna 2 eurocent tot ongeveer 2,34 euro.
Diesel stijgt nog sterker: de adviesprijs gaat met ruim 8 eurocent omhoog tot ongeveer 2,27 euro per liter. Daarmee is diesel nog maar iets goedkoper dan benzine.
Zwartste scenario: 3 euro per liter
In het meest extreme scenario kan de benzineprijs volgens Rabobank zelfs pieken rond de 3 euro per liter. Dat zou gebeuren als de olieprijs stijgt naar ongeveer 150 dollar per vat.
In zo’n situatie zouden ook energierekeningen tijdelijk sterk oplopen. De prijs voor een nieuw energiecontract kan dan meer dan 400 euro per maand bedragen.
Dit scenario gaat ervan uit dat cruciale energie-infrastructuur in landen als Qatar en Saoedi-Arabië zwaar wordt geraakt.
Inflatie kan weer fors oplopen
Als het conflict verder escaleert, kan de inflatie volgens Rabobank oplopen tot 4,3 procent, met een mogelijke piek rond de 5 procent. Tegelijkertijd zou de economische groei fors vertragen en uitkomen op ongeveer 0,6 procent.
Rabobankeconoom Igor Džambo benadrukt dat dit “zwartste scenario” niet de verwachting is, maar wel een mogelijkheid als de situatie verder uit de hand loopt.
Gasproductie al tijdelijk stilgelegd
De spanningen in de regio hebben nu al effect op de energievoorziening. Zo werd in Qatar eerder deze week tijdelijk de productie van vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) stilgelegd.
Volgens Džambo kan zelfs de dreiging van een aanval voldoende zijn om installaties te sluiten. “De dreiging alleen al was genoeg om zo’n fabriek stil te leggen, om te voorkomen dat je bij een raketinslag een gigantische gasexplosie krijgt.”
Economische groei onder druk
Hogere energieprijzen raken volgens Rabobank niet alleen huishoudens, maar ook bedrijven. Als energiekosten en brandstofprijzen stijgen, houden consumenten vaker de hand op de knip. Tegelijkertijd stellen bedrijven investeringen uit. Dat remt de economische groei.
Daarnaast werken hogere energieprijzen direct door in de inflatie. Niet alleen doordat consumenten meer betalen voor energie en brandstof, maar ook doordat bedrijven hun hogere kosten proberen door te berekenen in producten en diensten.
Situatie anders dan bij energiecrisis in 2022
Volgens Rabobank is de situatie wel anders dan in 2022, toen de Russische inval in Oekraïne leidde tot een energiecrisis in Europa.
Destijds was Europa sterk afhankelijk van Russisch gas. Inmiddels komt een groter deel van het gas uit andere landen, zoals de Verenigde Staten.
Toch kan de situatie opnieuw leiden tot hogere prijzen. Qatar levert een groot deel van zijn LNG aan Azië, maar bij wereldwijde schaarste ontstaat er concurrentie om gas, wat de prijzen wereldwijd opdrijft.
Tegelijkertijd staat er volgens Džambo meer internationale druk op Iran om de Straat van Hormuz open te houden. Ook landen als China hebben belang bij vrije doorgang van schepen in de strategische zeestraat.
Zelfs als het conflict snel afneemt, kunnen de gevolgen nog langere tijd merkbaar blijven. Productie moet opnieuw worden opgestart, scheepvaartroutes moeten worden aangepast en voorraden moeten worden aangevuld. Volgens Rabobank kunnen dergelijke verstoringen weken tot maanden doorwerken in de economie.