Automobilisten in Nederland moeten opnieuw dieper in de buidel tasten. Door de snel stijgende olieprijs lopen de brandstofprijzen verder op, en experts sluiten niet uit dat de prijs van benzine uiteindelijk richting de 3 euro per liter kan gaan.
De stijging hangt samen met de oplopende spanningen in het Midden-Oosten, waardoor belangrijke olieaanvoerroutes zijn verstoord. De gevolgen zijn inmiddels ook duidelijk merkbaar bij Nederlandse tankstations.
Olieprijs schiet omhoog door verstoring energietoevoer
De olieprijs is de afgelopen dagen hard gestegen. Maandag schoot de prijs zelfs nog eens met zo’n 30 procent omhoog, richting de 120 dollar per vat. Daarmee groeit de vrees dat de energiecrisis langer zal duren dan eerder werd gedacht.
De belangrijkste oorzaak is de verstoring van de energietoevoer via de Straat van Hormuz. Via deze belangrijke zee-engte wordt normaal een groot deel van de wereldwijde olie en vloeibaar aardgas vervoerd.
Volgens analisten zijn de vooruitzichten somber. “Het uitblijven van tekenen van de-escalatie betekent dat de markt rekening moet houden met een langdurige verstoring van de toevoer”, zegt Warren Patterson, hoofdanalist van de grondstoffentak van ING in Singapore tegen De Volkskrant.
Ook op langere termijn kan de prijs verder oplopen. Rabobank acht een olieprijs van 150 dollar per vat inmiddels niet ondenkbaar, meldt De Volkskrant.
Aanvallen en productiebeperkingen drijven prijzen verder op
De spanningen in de regio zorgen voor grote onzekerheid op de energiemarkt. Iran voerde de afgelopen dagen aanvallen uit op olie-installaties in buurlanden, terwijl landen als Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Irak hun olieproductie hebben teruggeschroefd.
Daar komt bij dat de Straat van Hormuz momenteel geblokkeerd is, waardoor de wereldwijde oliehandel zwaar wordt geraakt. Normaal passeert een vijfde van alle olie ter wereld via deze route.
Het opnieuw opstarten van olievelden en LNG-installaties kost bovendien tijd. Daardoor kan het weken of zelfs maanden duren voordat de energiestromen volledig herstellen.
Brandstofprijzen in Nederland lopen snel op
De gevolgen zijn inmiddels duidelijk merkbaar aan de pomp in Nederland. Voor een liter Euro95 betaal je momenteel gemiddeld 2,39 euro, volgens de Gemiddelde Landelijke Adviesprijs. Eind december vorig jaar lag die prijs nog op 2,13 euro.
Volgens Erik de Vries van brancheorganisatie NOVE reageren brandstofprijzen vaak sneller dan automobilisten verwachten.
“Groothandelsprijzen lopen vaak meteen op en tankstations houden daar al rekening mee bij het bepalen van hun prijs”, zegt hij tegen NU.nl. “Meer dan de helft van de tankstations wil geen risico nemen met de voorraad en verwerkt die stijging direct.”
Dat gebeurt zelfs voordat de duurdere ruwe olie daadwerkelijk is verwerkt tot nieuwe brandstof. “Brandstof wordt gemaakt van ruwe olie die al eerder is ingekocht, maar prijsstijgingen worden vaak al doorgevoerd in het eindproduct. Dat gaat sneller dan veel mensen denken.”
Diesel mogelijk nog duurder dan benzine
Niet alleen benzine stijgt in prijs. Ook diesel wordt steeds duurder. Volgens brandstofexpert Derk Foolen van consumentenorganisatie UnitedConsumers kan de adviesprijs voor diesel oplopen tot boven de 2,50 euro per liter.
Dat komt mede doordat veel diesel uit de Golfregio komt, waar de energievoorziening nu onder druk staat. Bovendien speelt de belasting een grote rol in de Nederlandse brandstofprijs. Om die reden is brandstof in Nederland duurder dan in ieder ander Europees land.
“We hebben een van de hoogste accijnzen van Europa”, zegt De Vries. “De accijns op benzine ligt inmiddels rond de 85 cent per liter. Gisteren heb ik in België mogen aanschouwen hoe benzine daar voor 1,69 euro per liter verkocht wordt.”
Grens van 3 euro per liter komt in zicht
Als de olieprijs verder stijgt, kunnen automobilisten nog hogere prijzen verwachten. Volgens De Vries is een extreme prijsstijging niet uitgesloten.
“3 euro per liter sluiten we niet uit”, zegt hij. “Als de olieprijs verder oploopt, bijvoorbeeld richting 150 dollar per vat, kan het snel gaan.”
De prijsontwikkeling hangt uiteindelijk vooral af van geopolitieke ontwikkelingen. Als de spanningen in het Midden-Oosten aanhouden of verder escaleren, kan de brandstofprijs voorlopig hoog blijven.