Gastgezinnen die via Takecarebnb een asielzoeker of statushouder in huis nemen, ontvangen vanaf 1 mei een maandelijkse vergoeding van 150 euro. Dat heeft minister Bart van den Brink bekendgemaakt. Het gaat om een pilot van één jaar, die in het voorjaar van 2027 wordt geëvalueerd.
De regeling volgt op een toezegging aan de Tweede Kamer om te onderzoeken of een vrijwilligersvergoeding kan bijdragen aan het vergroten van het aantal gastgezinnen.
Doel: meer opvangplekken en minder druk op asielopvang
Met de vergoeding hoopt organisatie Takecarebnb jaarlijks zo’n vijftig extra gastgezinnen te werven. Op dit moment zijn er ongeveer vijfhonderd gezinnen actief.
Volgens het ministerie moet de maatregel meerdere doelen dienen. Zo verlaagt de vergoeding de financiële drempel voor huishoudens, biedt het erkenning voor hun inzet en kan het de druk op opvanglocaties van het COA verminderen.
Van den Brink zegt daarover: “Extra gastgezinnen zijn met de aanhoudende druk op de opvang zeer welkom. Door aan gastgezinnen een vrijwilligersvergoeding toe te kennen, kunnen de meerkosten die zij maken door een logé in huis te nemen worden gedekt.”
Daarnaast wordt verwacht dat verblijf bij gastgezinnen de integratie bevordert. Asielzoekers komen sneller in contact met de Nederlandse samenleving, leren de taal en bouwen een sociaal netwerk op, wat hun kansen op werk kan vergroten.
Kritiek: ‘150 euro is een belediging’
Toch is er ook kritiek op de regeling. Schrijfster en opiniemaker Lale Gül noemt het bedrag onvoldoende om echt verschil te maken.
In een televisieoptreden bij Nieuws van de Dag stelt zij dat de maatregel ‘een druppel op een gloeiende plaat’ is en geen structurele oplossing biedt voor het opvangtekort.
Gül erkent dat particuliere opvang voordelen heeft, zoals betere integratie en lagere kosten voor de staat. Ze wijst erop dat hotelopvang de overheid momenteel circa 150 euro per persoon per nacht kost. “Klauwen met geld”, aldus Gül.
Tegelijkertijd plaatst ze stevige kanttekeningen bij de hoogte van de vergoeding: “Als ik dat bedrag zie, 150 euro per maand… Daar moet je extra boodschappen van betalen. Je moet veel meer avondeten bereiden en je moet gas, water, licht betalen. Het bedrag vind ik bijna een belediging.”
Volgens haar is het financieel niet aantrekkelijk en zal opvang vooral vanuit idealisme moeten gebeuren. “Als je je kamer verhuurt via internet kun je veel meer geld vangen. Ik vraag me af wie dat gaat doen.”
Naast de financiële kant wijst Gül ook op mogelijke problemen in de praktijk. Ze vraagt zich af wat er gebeurt als spanningen ontstaan tussen gastgezin en bewoner.
Hoewel er in het begin van de oorlog in Oekraïne veel animo was voor particuliere opvang, nam dat aandeel later af. Eind 2023 verbleef nog slechts een klein deel van de Oekraïense vluchtelingen bij gastgezinnen.
Pilot moet effect aantonen
Het kabinet ziet de pilot vooral als een experiment om te testen of een vergoeding daadwerkelijk leidt tot meer beschikbare opvangplekken. In 2027 wordt besloten of de regeling wordt voortgezet of aangepast.