De demonstratie van Extinction Rebellion (XR) bij het NOS-gebouw afgelopen zaterdag zorgt voor felle kritiek op het optreden, of juist het uitblijven daarvan, van de politie. Terwijl activisten het dak van het gebouw beklommen, muren en straatmeubilair bekladde en vernielingen aanrichtten in de omgeving, bleven agenten opvallend passief. De aanpak roept vragen op over de afspraken binnen de lokale driehoek van burgemeester, politie en justitie.
Tijdens de actie, waarbij demonstranten spandoeken ophingen en leuzen schilderden op het terrein rond het NOS-pand, hielden agenten op afstand toezicht. Op beelden is te zien hoe enkele van hen toekijken terwijl een ladder tegen de gevel wordt geplaatst en meerdere activisten het dak betreden. Een spandoek riep de NOS op om ‘eerlijk te zijn’ over onder meer Israël/Gaza en klimaatproblematiek.
Demonstratie volgens afspraak toegestaan
Volgens een interne e-mail van de NOS, in handen van De Telegraaf, was de actie deels vooraf besproken: “De demonstranten staan voor de hoofdingang. Ze zijn met vier mensen op het dak van de vierde verdieping om posters en een spandoek op te hangen. Hiervoor hebben ze toestemming van de driehoek.” De driehoek bestaat uit de burgemeester, politie en het Openbaar Ministerie.
Desondanks veroorzaakte de actie veel meer dan vooraf aangekondigd. XR-activisten lieten een spoor van bekladding achter door Hilversum, waaronder op het NOS-gebouw, het wegdek, straatmeubilair en privé-eigendommen. Ook werd er opgeroepen tot vrijlating van een man die op sociale media het doden van vier Israëlische burgers had verheerlijkt.
Politie grijpt niet in, frustratie groeit
Volgens politievakbond ACP handelden agenten volgens het draaiboek van de driehoek. Woordvoerder Patrick Fluyt: “Ik snap dat het er voor burgers onbevredigend uit kan zien, maar dit is wel zoals het is. Op het moment dat er bijvoorbeeld vernielingen worden gepleegd, ontstaat er normaal gesproken een nieuw keuzemoment.”
Ter plekke was via portofoonverkeer te horen dat agenten overlegden over hun optreden. Toch bleef daadwerkelijke actie uit. Pogingen om lijmemmers af te pakken mislukten; demonstranten renden weg en agenten lieten het erbij. Op sociale media leidde het tafereel tot onbegrip en woede.
Burgemeester verrast door escalatie
Burgemeester Gerhard van den Top van Hilversum liet zich na afloop kritisch uit over de gang van zaken. “Ik betreur dat Extinction Rebellion het demonstratierecht heeft gebruikt om vernielingen te plegen”, stelde hij in een verklaring op de gemeentelijke website. De gemeente noemde de actie ‘onacceptabel’.
Ook buiten het terrein van de NOS werden muren en objecten besmeurd. Desondanks zijn er geen arrestaties verricht. Politie Midden-Nederland verwijst inhoudelijke vragen naar het bevoegd gezag, in dit geval de burgemeester. De gemeente heeft vooralsnog niet op aanvullende vragen gereageerd.