COLUMN – Nathalie van Berkel is ongeschikt om staatssecretaris van Financiën te worden in het kabinet-Jetten. Niet alleen vanwege het opgepoetste cv, maar vooral vanwege haar verklaring daarvoor. Wie zich bij aantoonbare onjuistheden beroept op het geheugen, toont een zorgvuldigheid die niet past bij een van de zwaarste bestuursfuncties van het land.
De feiten zijn inmiddels helder. Op haar cv stond jarenlang dat zij een master bestuurskunde volgde aan de Universiteit Leiden. In werkelijkheid ging het om een niet-afgemaakt pre-mastertraject. Haar hbo-opleiding bestuurskunde werd niet afgerond; ze behaalde alleen haar propedeuse. Ook haar rechtenstudie aan de Erasmus Universiteit leverde geen diploma op.
Dat iemand studies niet afrondt, diskwalificeert op zichzelf niemand voor een politieke functie. Diploma’s zijn geen morele graadmeter. Maar het structureel rooskleuriger voorstellen van die opleidingen — gevolgd door wisselende verklaringen en meerdere aangepaste cv’s — is geen detail. Dat raakt aan betrouwbaarheid.
Het geheugen als verdediging
Wat deze kwestie werkelijk problematisch maakt, is haar uitleg. Van Berkel stelt tegenover De Volkskrant dat zij haar LinkedIn-profiel ‘naar eer en geweten, op basis van haar geheugen’ heeft ingevuld.
Dat is een opmerkelijke verdediging. Opleidingen zijn geen vage jeugdherinneringen. Het zijn formele trajecten met inschrijvingen, studiejaren en diploma’s. Van Berkel is bovendien pas 43 jaar oud, dus die studietijd is ook niet zo’n eeuwigheid geleden. Wie staatssecretaris van Financiën wil worden, moet boven elke twijfel verheven zijn als het gaat om feitelijke juistheid en precisie.
Het ministerie van Financiën draait om cijfers, wetgeving, begrotingsdiscipline en juridische scherpte. Fouten in details kunnen daar miljarden kosten of fundamentele rechtsgevolgen hebben. Als het geheugen de verklaring wordt voor aantoonbare onjuistheden over de eigen achtergrond, dan is het gerechtvaardigd om te vragen hoe zorgvuldig straks met beleidsdossiers wordt omgegaan.
Meer dan een cv-kwestie
D66 benadrukt dat Van Berkel intern transparant zou zijn geweest over het niet afronden van haar studies. Dat kan. Maar publiekelijk bleef het beeld bestaan dat zij universitaire trajecten had doorlopen op een niveau en met een duur die niet overeenkwamen met de werkelijkheid.
Bovendien volgden na kritische vragen meerdere correcties en aanpassingen. Elke nieuwe versie bleek weer af te wijken van de vorige. Dat patroon ondermijnt vertrouwen. Bestuur is niet alleen een kwestie van intentie, maar ook van consistentie.
We hebben in Nederland eerder gezien wat er gebeurt wanneer bestuurders zich beroepen op gebrekkige herinneringen bij ingrijpende dossiers. Premier Mark Rutte maakte er zijn mantra van. Wanneer het gaat om besluiten met grote gevolgen, mag worden verwacht dat de ernst daarvan niet verdwijnt in bestuurlijke vaagheid.
De keuze ligt nog open
Van Berkel moet nog worden geïnstalleerd. Dat maakt deze kwestie wezenlijk anders dan een discussie over een zittend bewindspersoon. Er kan nog een andere keuze worden gemaakt.
De vraag is niet of iemand zonder afgeronde universitaire opleiding staatssecretaris kan zijn. Dat kan zeker. De vraag is of iemand die rond haar eigen cv zulke wisselende verklaringen aflegt en zich vervolgens beroept op het geheugen, het vertrouwen verdient dat nodig is op Financiën.
In het landsbelang moet die vraag nu worden beantwoord — vóór de installatie, niet erna.