De Amerikaanse president Donald Trump heeft een ferme waarschuwing uitgedeeld aan zijn bondgenoten in de NAVO, waaronder Nederland.
Trump verwacht dat NAVO-bondgenoten actief gaan bijdragen aan militaire operaties rond de Straat van Hormuz. Volgens Trump staat zelfs de toekomst van het bondgenootschap op het spel als Europese landen en andere partners geen steun verlenen bij het heropenen van de strategische zeestraat.
In een interview met de Financial Times zei Trump dat het volgens hem logisch is dat landen die afhankelijk zijn van de vaarroute ook verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid ervan.
“Het is niet meer dan logisch dat degenen die van de zeestraat profiteren, er ook voor zorgen dat daar niets slechts gebeurt”, stelt de president.
De spanningen zijn ontstaan nadat Iran de doorgang door de Straat van Hormuz effectief heeft stilgelegd als reactie op recente militaire aanvallen van de Verenigde Staten en Israël.
Straat van Hormuz cruciaal voor wereldwijde oliehandel
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. Ongeveer een vijfde van alle wereldwijd verhandelde olie en grote hoeveelheden vloeibaar aardgas passeren normaal gesproken via deze smalle zeestraat tussen Iran en Oman.
Sinds het begin van de huidige crisis is het scheepvaartverkeer vrijwel stilgevallen. Veel tankers wachten buiten de zeestraat of mijden het gebied volledig uit vrees voor aanvallen met drones, raketten of zeemijnen.
De gevolgen voor de energiemarkt zijn direct merkbaar. De olieprijs is sinds het uitbreken van de oorlog met ongeveer 45 procent gestegen en ligt inmiddels rond de 106 dollar per vat.
VS wil internationale coalitie voor bescherming schepen
De Amerikaanse regering werkt ondertussen aan een internationale coalitie die koopvaardijschepen door de Straat van Hormuz moet escorteren. Volgens Amerikaanse functionarissen zouden meerdere landen bereid zijn om deel te nemen aan zo’n missie, al is nog niet bekend welke landen daadwerkelijk troepen of marineschepen zullen leveren.
Het escorteren van tankers in het gebied geldt als risicovol, omdat Iran volgens berichten drones, raketten en mogelijk zeemijnen inzet tegen schepen in de Golf.
Trump verwacht dat NAVO-landen actief bijdragen aan die operaties. Op de vraag welke hulp hij precies verlangt van bondgenoten, antwoordde hij dat zij moeten bijspringen met “wat er ook maar nodig is”.
Trump verwijst naar steun voor Oekraïne
De Amerikaanse president wees er in het interview op dat de Verenigde Staten de afgelopen jaren veel steun hebben gegeven aan bondgenoten, onder meer in de oorlog in Oekraïne.
“Dat land ligt duizenden kilometers bij ons vandaan”, zei Trump. “Nu zullen we zien of zij ons ook helpen. Ik weet het niet zeker.”
“Jullie zullen een zware toekomst krijgen, tenzij jullie ons helpen”, waarschuwt Trump.
Volgens Trump dreigt het bondgenootschap schade op te lopen als Europese landen zich afzijdig houden. Hij waarschuwde dat de NAVO een “zeer slechte toekomst” tegemoet gaat als partners de Verenigde Staten nu niet steunen.
Druk op China en spanningen met bondgenoten
Naast NAVO-landen probeert Washington ook China onder druk te zetten om mee te helpen bij het veiligstellen van de zeestraat. Trump dreigde zelfs een geplande top met de Chinese president Xi Jinping uit te stellen als Beijing geen bijdrage levert.
China is sterk afhankelijk van olie die via de Straat van Hormuz wordt vervoerd. Een langdurige blokkade kan daarom grote economische gevolgen hebben voor het land en voor de wereldhandel.
Tegelijkertijd reageren sommige landen terughoudend op de Amerikaanse oproep. Verschillende regeringen willen eerst duidelijkheid over de risico’s en de omvang van de missie voordat ze militaire steun toezeggen.
Escalatie na Amerikaanse en Israëlische aanvallen
De huidige crisis rond de Straat van Hormuz begon eind februari, toen de Verenigde Staten en Israël grootschalige luchtaanvallen uitvoerden op Iraanse militaire doelen. Iran reageerde daarop met raket- en droneaanvallen in de regio en dreigde de belangrijke vaarroute te blokkeren.
De oorlog heeft inmiddels geleid tot schade aan schepen, slachtoffers onder zeevarenden en een scherpe daling van het scheepvaartverkeer in de Golf.
De ontwikkelingen vergroten de vrees dat het conflict zich verder uitbreidt en niet alleen de regio, maar ook de mondiale energievoorziening en de internationale veiligheid onder druk zet.