Het is woensdag precies 25 jaar geleden dat het eerste homohuwelijk ter wereld werd gesloten in Amsterdam. Bij het programma Nieuws van de Dag is de homoacceptatie in Nederland woensdagavond onderwerp van gesprek. De tafel schrok van cijfers die Victor Vlam presenteerde.
25 jaar geleden was Nederland wereldwijd voorloper op het gebied van homoacceptatie. “Die tijd ligt ver achter ons”, stelt Vlam. “Er was altijd de verwachting: nu hebben we het homohuwelijk, dus nu gaat de homoacceptatie alleen maar de goede kant op.”
“Maar als je naar de feiten kijkt, zie je dat de homoacceptatie de afgelopen jaren juist is afgenomen. Dat vind ik echt schokkend. Het is daarom belangrijk om te praten over de redenen daarachter. Waarom gaat het mis?”, werpt Vlam op.
De opiniemaker denkt te weten waar het probleem zit. “Er is onlangs een rapport uitgebracht in opdracht van het ministerie van OCW, uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam. Daarin is feitelijk onderzocht hoe het staat met de acceptatie. Daaruit blijkt dat er onder scholieren problemen zijn, specifiek bij islamitische scholieren. Zo heeft 86 procent van de moslimjongeren tussen de 13 en 18 jaar problemen met homoacceptatie.”
De acceptatie blijkt het hoogst onderen jongeren zonder religie. Christelijke jongeren zijn relatief conservatief; islamitische jongeren het meest conservatief. “Dat is geen nieuw fenomeen. We horen dit al langer”, weet de tafelgast. “Er was eerder een rapport van Rutger Groot Wassink, wethouder in Amsterdam, dat hierover ging. Dat is uiteindelijk in een la verdwenen en er is niets mee gedaan. Ook andere onderzoeken laten dit zien.”
“Als je kijkt naar wat je kunt doen om homoacceptatie te verbeteren, dan is een van de belangrijkste factoren dat immigratie en integratie goed geregeld zijn. In grote steden vormt dit een bedreiging. Ik denk dat niemand met gezond verstand hand in hand gaat lopen met iemand van hetzelfde geslacht in een grote stad”, stelt Vlam, die zelf ook homoseksueel is. Hij zegt als inwoner van Capelle aan den IJssel niet veel narigheid mee te maken. “Maar in Rotterdam-Zuid zou ik niet hand in hand lopen.”
Uit hetzelfde rapport van de Universiteit van Amsterdam blijkt bijvoorbeeld dat 41 procent van de jongeren niet vindt dat iedereen gelijkwaardig is.” Tafelgast Bram Moszkowicz merkt op dat de tafel geschokt is. “Hier val je van stil.” Verder vindt 35 procent van de jongeren niet dat je zelf mag bepalen op wie je verliefd wordt. “Dan is er echt iets mis met je, toch?”, vraagt oud-politica Renske Leijten. “Dat je niet zelf over je eigen liefde mag beslissen. Dat is meer dan één op de drie jongeren. Dat is gigantisch.”
‘Homobeweging had zichzelf moeten opheffen’
“We zien dit soort signalen namelijk steeds vaker terug in de samenleving”, vult Vlam aan. “Het is belangrijk om goed te kijken naar de onderliggende trends. En ik denk dat we daar ook echt kritisch naar moeten kijken. Ik vind ook dat de homobeweging helaas in veel opzichten te ver gaat en dat dat niet goed is voor homo-acceptatie op lange termijn.”
Hij stipt aan dat de beweging voorheen gericht was op het legaliseren van het homohuwelijk en adoptie. “Dat is gelukt. Daarna hadden ze zich moeten opheffen.”
“Wat er is gebeurd, is dat alle ‘normale’ homo’s, om het zo te zeggen, zijn vertrokken en dat de extremisten zijn gebleven. Tegenwoordig zie je discussies over genderneutrale toiletten en over hoe genderidentiteit anders is dan biologisch geslacht”, merkt Vlam op.
“Dat zijn discussies waar veel mensen zich niet in kunnen vinden. Ook in dit rapport zie je dat terug: 61 procent van de jongeren heeft problemen met genderneutrale wc’s. Als je alles op één hoop gooit, is het risico dat mensen denken: ik moet er niks meer bij hebben. Dat wil je niet. Het moet niet te woke worden.”
‘Iedereen heeft genderneutraal toilet’
Leijten vindt genderneutrale toiletten geen serieus probleem. “Dat doorslaan in toiletten is één ding, maar iedereen heeft thuis een genderneutraal toilet. Althans, ik heb geen heren- en damestoilet thuis. Maar dit gaat over jongeren. Dit gaat ook over jongeren die die discussie hebben gemist.”
“Waar ik me zorgen over maak, is dat het om een derde van alle jongeren in Nederland gaat. Dat zijn echt niet alleen islamitische jongeren”, stelt het voormalig SP-Kamerid. “We moeten blijven kijken naar wat er misgaat, ook in het onderwijs, en met elkaar bespreken: we zijn gelijkwaardig, niet gelijk, maar wel gelijkwaardig. En we hebben vrijheid.”
“Want als mensen niet geloven in de vrijheid van liefde, in welke vrijheid geloven ze dan nog wel? Het wordt nu vaak neergezet als een probleem van de grote stad. Maar als het om een derde van alle jongeren gaat, kun je dat niet meer zeggen. Niet één derde van alle jongeren woont in een grote stad. Het probleem is dus veel breder. Laten we daar ook naar kijken.”
'We waren samen aan het fietsen en we werden opeens uitgescholden door jongens op een brommertje.' Hoe staat het met de homoacceptatie in Nederland? 25 jaar geleden werd het allereerste homohuwelijk ter wereld voltrokken in Amsterdam. @VictorVlam reageert. #nieuwsvandedag pic.twitter.com/IiW7wJpY7N
— Nieuws van de Dag (@Nieuwsvandedag_) April 1, 2026