De Amerikaanse president Donald Trump meldt in de nacht van dinsdag op woensdag een gigantische doorbraak in het conflict met Iran.
Trump heeft op het laatste moment ingestemd met een tijdelijke wapenstilstand in het conflict met Iran. Die beslissing volgt op uren van extreme dreiging, waarin hij nog waarschuwde dat “een hele beschaving vannacht zal sterven” als Iran niet zou toegeven.
Volgens Trump worden Amerikaanse aanvallen op Iran voor een periode van twee weken opgeschort, op voorwaarde dat Iran de strategische Straat van Hormuz volledig en veilig heropent voor internationale scheepvaart.
Voorwaarde: heropening Straat van Hormuz
In een bericht op Truth Social schrijft Trump dat zijn besluit mede tot stand kwam na overleg met de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif en legerleider Asim Munir. Zij drongen erop aan om de militaire escalatie uit te stellen om diplomatie een kans te geven.
Trump stelt: “Ik ga akkoord met het opschorten van de bombardementen en aanvallen op Iran voor een periode van twee weken”, mits Iran instemt met de “volledige, onmiddellijke en veilige opening” van de Straat van Hormuz.
De zeestraat is van cruciaal belang voor de wereldwijde olie- en gastransporten. De recente blokkade door Iran zorgde voor grote onrust op de energiemarkten en verhoogde de druk op de wereldeconomie.
Van dreiging naar diplomatie
De wapenstilstand markeert een opvallende omslag, nadat Trump eerder op de dag nog harde taal uitsloeg. Hij dreigde met grootschalige aanvallen op onder meer civiele infrastructuur en stelde dat de gevolgen “catastrofaal” zouden zijn als Iran niet zou meewerken.
Volgens Trump zijn de militaire doelstellingen inmiddels grotendeels bereikt en ligt er een basis voor een breder vredesakkoord. Hij spreekt van een ontvangen “10-puntenplan” van Iran dat volgens hem werkbaar is.
“Bijna alle geschilpunten uit het verleden zijn overeengekomen tussen de Verenigde Staten en Iran”, schrijft hij. De periode van twee weken moet worden gebruikt om tot een definitieve overeenkomst te komen.
Eerste tekenen van diplomatieke doorbraak
Ook vanuit Iraanse hoek klinkt voorzichtig optimisme. De Iraanse ambassadeur in Pakistan spreekt van “een stap vooruit vanuit een kritieke en gevoelige fase”. Details over de onderhandelingen blijven vooralsnog schaars.
Pakistan lijkt een sleutelrol te spelen in de bemiddeling. Premier Sharif had Trump eerder opgeroepen om zijn deadline te verlengen en Iran de ruimte te geven om de Straat van Hormuz tijdelijk te openen als gebaar van goede wil.
Spanningen blijven hoog
Ondanks de aangekondigde pauze in de gevechten is de situatie in de regio nog altijd uiterst gespannen. Kort voor de deadline voerden de Verenigde Staten nog zware aanvallen uit op onder meer Kharg Island, een belangrijk Iraans olie-exportcentrum.
Iran reageerde fel en waarschuwde dat het de Verenigde Staten en bondgenoten “jarenlang” van olie en gas uit de regio kan afsluiten als de aanvallen doorgaan.
De humanitaire tol van het conflict loopt ondertussen verder op. Volgens mensenrechtenorganisatie HRANA zijn inmiddels bijna 3.400 mensen omgekomen, onder wie meer dan 1.600 burgers.
Beslissende twee weken
De komende twee weken worden cruciaal voor het verdere verloop van het conflict. Waar enkele uren eerder nog werd gevreesd voor een grootschalige escalatie, lijkt er nu een opening voor diplomatie.
Of die kans daadwerkelijk leidt tot een duurzaam akkoord, hangt volledig af van de bereidheid van beide partijen om concessies te doen. Voorlopig is de dreiging niet verdwenen, maar is er wel ruimte ontstaan voor onderhandelingen.