Halbe Zijlstra heeft woensdagavond in het SBS6-programma Nieuws van de Dag hard uitgehaald naar Forum voor Democratie. Tijdens een discussie over de groei van de partij in de peilingen noemde de oud-fractievoorzitter van de VVD de partij FVD zonder omwegen “een fascistische partij”.
“Je ziet Forum voor Democratie enorm groeien in de peilingen. Laat helder zijn: ik vind dat gewoon een fascistische partij”, zei Zijlstra. “Alles wat aan die partij hangt is fout.”
De uitspraak leidde direct tot discussie aan tafel. Journalist Wierd Duk reageerde scherp en vroeg cynisch of Zijlstra “anti-FVD-corvee van de VVD” had gekregen.
Zijlstra: middenpartijen drijven kiezers naar de flanken
Volgens Zijlstra ligt de groei van partijen als FVD vooral bij het falen van traditionele middenpartijen op thema’s als asiel en migratie.
“Als middenpartijen — en dat geldt voor de VVD, maar ook voor D66 en het CDA — niet in staat zijn om dit probleem, dat al jaren bovenaan de agenda staat, eens echt van daden te voorzien, dan drijf je mensen naar de flanken.”
Wierd Duk wees er vervolgens op dat juist de VVD jarenlang regeringsverantwoordelijkheid droeg op asielbeleid. Hij haalde een recent protest tegen een azc in Loon op Zand aan.
“Wie zie ik daar? Lidewij de Vos. Ik zie niemand van de VVD, niemand van het CDA, niemand van D66. Lidewij de Vos staat daar gewoon stemmen te halen”, zei Duk. Volgens hem voelen burgers zich gehoord door politici die lokaal aanwezig zijn bij protesten en zorgen serieus nemen.
“Lidewij de Vos is geen fascist”
Voormalig politiechef Sander Schaepman probeerde tijdens het gesprek nuance aan te brengen. “Lidewij de Vos is geen fascistische dame,” stelde hij nadrukkelijk.
“Ik merk het zelf: als ik feiten benoem, zijn er altijd mensen die gaan zeggen dat het racistisch of discriminerend is. Alles wordt erbij gehaald om het gesprek maar te vermijden”, aldus Schaepman.
Thomas van Groningen vraagt door
Presentator Thomas van Groningen wees erop dat veel kijkers van het programma op Forum voor Democratie stemmen en vroeg Zijlstra om zijn uitspraken verder toe te lichten.
Zijlstra verwees daarop naar uitspraken en standpunten van leden van Forum voor Democratie. “Als je kijkt naar antisemitische uitingen van leden van Forum voor Democratie, naar hoe zij naar Poetin kijken en dat verheerlijken, en hoe zij bepaalde instituties in dit land feitelijk willen afschaffen, dan heeft dat oude kenmerken.”
Volgens de oud-VVD’er gaat het daarbij niet om een kwestie van smaak of politieke voorkeur. “Dat heeft niks met een mening te maken. Dat is gewoon het afvinken van wat historisch fascisme is. Dan checken ze bijna alle boxes.”
Woede op X na uitspraken van Zijlstra: “Laster”, “demonisering”
De uitspraken van Halbe Zijlstra zorgden na de uitzending direct voor een storm aan reacties op X. Onder vrijwel alle berichten over het fragment overheerste woede en verontwaardiging. Veel gebruikers vonden dat de oud-VVD’er veel te ver ging door Forum voor Democratie als “fascistisch” te bestempelen, terwijl anderen juist vonden dat hij een punt had.
Opvallend was dat veel kritiek zich niet alleen richtte op de inhoud van zijn uitspraken, maar ook op Zijlstra’s eigen geloofwaardigheid. Daarbij werd massaal verwezen naar zijn aftreden in 2018, nadat hij had gelogen over een vermeende ontmoeting met Vladimir Poetin in diens datsja.
Een van de bekendste reacties kwam van voormalig ondernemer en opiniemaker Sywert van Lienden. Hij schreef kort maar veelzeggend: “Halbe Zijlstra (VVD) noemt FVD op 5 mei een ‘fascistische partij’. Man man man.”
Verwijzingen naar ‘datsja-leugen’ domineren discussie
Een groot deel van de reacties draaide om de vraag waarom Zijlstra überhaupt nog een podium krijgt op televisie. Gebruikers noemden hem onder meer een “leugenaar” en verwezen voortdurend naar zijn eerdere uitspraken over Poetin.
Zo schreef een gebruiker: “Dit is toch die gast die in zijn fantasie uitgenodigd was in het Kremlin?” Een ander reageerde: “Waarom nodigen jullie telkens Halbe Zijlstra uit? Die moest zelf aftreden vanwege zijn leugens.”
Ook de term “datsja-leugenaar” viel tientallen keren terug in de discussie. Verschillende gebruikers vonden het hypocriet dat juist Zijlstra harde kwalificaties uitdeelde aan een andere partij.
Veel steun voor Wierd Duk en Sander Schaepman
Op X kregen vooral Wierd Duk en Sander Schaepman bijval voor hun optreden aan tafel. Kijkers vonden dat zij de uitspraken van Zijlstra nuanceerden en tegengas gaven.
“Wel goed dat Schaepman hier Zijlstra even corrigeert. Zie je te weinig gebeuren in Nederlandse talkshows”, schreef een gebruiker.
Een andere kijker reageerde: “Die Sander Schaepman en Wierd Duk waren top. Zij benoemen de zorgen van burgers. We zijn niet racistisch of fascistisch, maar bezorgde burgers.” Met name Schaepmans opmerking dat Lidewij de Vos “geen fascistische dame” is, werd veel gedeeld op sociale media.
Beschuldigingen van demonisering
Een terugkerend sentiment onder de reacties was dat FVD volgens critici van de uitzending opnieuw bewust werd gedemoniseerd. Daarbij trokken meerdere gebruikers parallellen met het politieke klimaat rond Pim Fortuyn in 2002.
“Stoppen met dat framen, Halbe. Niks geleerd van de walgelijke moord op Pim Fortuyn?” schreef iemand. Een ander noemde de uitspraken “gevaarlijke demonisering”.
Ook presentator Thomas van Groningen kreeg kritiek omdat hij volgens sommige kijkers niet hard genoeg zou hebben ingegrepen toen Zijlstra zijn uitspraken deed.
Niet iedereen oneens met Zijlstra
Hoewel de meerderheid van de zichtbare reacties kritisch was op Zijlstra, waren er ook gebruikers die zijn analyse juist steunden. Zo schreef iemand: “FVD is ook een fascistische partij. Geen speld tussen te krijgen.”
Een andere gebruiker wees op antisemitische incidenten en uitspraken rond delen van de achterban van Forum voor Democratie en vond dat Zijlstra “een terechte waarschuwing” gaf.