De waterafvoer van de Iguaçu-watervallen was bijna drie keer zo hoog als normaal toen dinsdag een toeristenboot omsloeg. De 25-jarige Mark Lensink uit Rijssen-Holten kwam daarbij om het leven. Op Braziliaanse sociale media wordt fel gediscussieerd over de risico’s van de excursie, maar ook over de verantwoordelijkheid van toeristen die eraan deelnemen.
Op het moment van het dodelijke bootongeluk stroomde ruim 4,3 miljoen liter water per seconde door de Iguaçu-rivier. De gebruikelijke gemiddelde waterafvoer bedraagt ongeveer 1,5 miljoen liter per seconde. Dat melden onder meer de Braziliaanse omroep RPC en nieuwssite G1 Paraná. De afvoer was daarmee bijna drie keer zo hoog als normaal.
Het staat echter nog niet vast dat het hoge waterpeil de oorzaak was van het omslaan van de boot. De Braziliaanse autoriteiten onderzoeken nog wat er precies is gebeurd en of de omstandigheden op de rivier daarbij een rol hebben gespeeld.
De waterafvoer was eerder deze maand nog aanzienlijk hoger. Op 23 juli werd volgens Braziliaanse media ongeveer 10 miljoen liter per seconde gemeten. Een wandelplatform bij de watervallen werd toen uit voorzorg tijdelijk gesloten.
Zes Nederlandse toeristen
Het ongeluk gebeurde dinsdag rond het middaguur (Braziliaanse tijd) tijdens een tocht van Macuco Safari in het Nationaal Park Iguaçu, bij de Braziliaanse stad Foz do Iguaçu. De boot voer op de rivier in de richting van de watervallen toen hij omsloeg.
Volgens het Braziliaanse natuurinstituut ICMBio waren acht mensen aan boord: zes Nederlandse toeristen en twee Braziliaanse bemanningsleden, de bestuurder en een tweede schipper. Het ging om een besloten excursie van een Nederlandse reisgroep.
Alle opvarenden werden uit het water gehaald. Lensink raakte te water, verdronk en kreeg vervolgens een hartstilstand. Reddingswerkers probeerden hem te reanimeren en brachten hem naar het gemeentelijke ziekenhuis Padre Germano Lauck in Foz do Iguaçu. Daar werd zijn overlijden vastgesteld.
Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat het slachtoffer een 25-jarige man uit de gemeente Rijssen-Holten is. Het ministerie verleent consulaire bijstand aan zijn naasten, maar doet uit privacyoverwegingen geen verdere mededelingen.
Braziliaanse media noemden Lensink aanvankelijk 26 jaar. Zij identificeerden hem woensdag als Mark Lensink, woonachtig in Rijssen. Volgens de Braziliaanse berichtgeving was hij op vakantie met zijn vriendin en leden van haar familie.
Overige slachtoffers uit ziekenhuis
Een Nederlandse man van 49 jaar werd na het ongeluk ter observatie opgenomen. Een vrouw van 48 liep een voetbreuk op. Zij konden het ziekenhuis volgens lokale Braziliaanse media dinsdagavond verlaten. Ook de twee bemanningsleden werden wegens lichte verwondingen onderzocht en zijn inmiddels ontslagen.
Direct na het omslaan kwamen medewerkers van het park en Macuco Safari in actie. Ook de brandweer, ambulancedienst, Braziliaanse marine en medewerkers van ICMBio waren bij de reddingsoperatie betrokken.
De familie van Lensink heeft tegenover Braziliaanse media laten weten geen interviews te willen geven.
Onderzoek door marine en politie
De Capitania Fluvial do Rio Paraná, de plaatselijke afdeling van de Braziliaanse marine, heeft een officieel onderzoek geopend. Daarbij wordt gekeken naar de oorzaak van het omslaan, de omstandigheden op de rivier en mogelijke verantwoordelijkheden. Ook de civiele politie van Paraná doet onderzoek.
ICMBio, dat toezicht houdt op de concessie voor de boottochten, zegt dat de documenten en vergunningen van exploitant Ilha do Sol in orde waren. Dat zegt op zichzelf nog niets over de oorzaak van het ongeluk.
Macuco Safari heeft de boottochten voor drie dagen stilgelegd. Volgens het bedrijf wordt die periode gebruikt om de slachtoffers en nabestaanden bij te staan en om de omstandigheden op de vaarroute opnieuw te beoordelen. De rest van het nationale park blijft geopend.
Het bedrijf zegt al meer dan veertig jaar in het park actief te zijn en over de vereiste vergunningen en veiligheidscertificaten te beschikken. Macuco Safari heeft zijn medeleven met de nabestaanden uitgesproken en zegt volledig mee te werken aan het onderzoek.
Brazilianen reageren op sociale media
Op Braziliaanse sociale media ontstaat na het ongeluk een felle discussie over de vraag waarom de excursie doorging terwijl de waterafvoer veel hoger was dan normaal. Verscheidene reageerders vinden dat de boottochten bij zulke omstandigheden tijdelijk hadden moeten worden stilgelegd.
“Met vuur en water speel je niet”, schrijft een Braziliaan. “De verantwoordelijken moeten toch hebben gezien hoe onstuimig het water was.” Een ander reageert: “De rivier stond erg hoog en de waterafvoer was meerdere keren groter dan normaal. Die dag hadden ze niet open mogen gaan.”
Ook mensen die de Macuco Safari eerder zelf maakten, waarschuwen voor het potentiële gevaar. “Ik heb tijdens deze tocht de dood van dichtbij gezien”, schrijft iemand. “Ze varen met de boot onder een van de watervallen. Je komt er levend uit, maar wel getraumatiseerd, omdat je door die enorme watermassa nauwelijks kunt ademen.”
Een andere voormalige bezoeker noemt de tocht mooi, maar onverantwoord onder de omstandigheden van die dag: “Ik heb deze excursie vorig jaar gedaan en het was een van de mooiste ervaringen. Maar ik vond het onverantwoord dat ze gingen varen terwijl ze wisten hoe het water eraan toe was.”
Kritiek op de Nederlandse toerist
Een deel van de reacties richt zich ook op de toeristen zelf. Sommige Brazilianen vinden dat bezoekers bij een sterk gezwollen rivier hadden moeten beseffen dat de boottocht gevaarlijk kon zijn. “De natuur is er om bewonderd te worden, niet om uitgedaagd te worden”, luidt een van de reacties.
Een ander schrijft: “Bij zo’n enorme watermassa moet je wel gek zijn om zo’n risico te nemen.” Ook wordt gesteld dat mensen bij dit soort excursies bewust een risico nemen: “Ik begrijp niet waarom iemand zijn leven in gevaar brengt voor zo’n gevaarlijk avontuur.”
In enkele reacties wordt nog harder geoordeeld over de Nederlander en zijn reisgenoten. “De mensen zoeken het gevaar zelf op”, schrijft iemand. Een ander zegt: “Zelfs als ze mij ervoor zouden betalen, zou ik nooit in zo’n boot stappen.” Die opmerkingen leiden op sociale media ook tot kritiek, omdat de Nederlandse bezoekers mogelijk niet konden beoordelen hoe gevaarlijk de rivier op dat moment was.
‘Een toerist vertrouwt op de organisatie’
Andere Brazilianen nemen de Nederlandse groep juist nadrukkelijk in bescherming. Zij wijzen erop dat buitenlandse toeristen de plaatselijke omstandigheden niet kennen en ervan uit mogen gaan dat een aangeboden excursie veilig kan worden uitgevoerd.
“De bezoeker vertrouwt erop dat de organisatie weet wat zij doet”, schrijft een reageerder. “Wie niet uit deze regio komt, kan de rivier niet op dezelfde manier inschatten als iemand die hier woont. De verantwoordelijkheid ligt bij het bedrijf waaraan de toerist zijn veiligheid heeft toevertrouwd.”
Een andere reactie luidt: “Laten we wat meer medeleven tonen. Een buitenlandse toerist kan niet zelf beoordelen of het water te gevaarlijk is. Als de tocht wordt aangeboden, denkt hij dat het verantwoord is.”
Er zijn daarnaast ook Brazilianen die de excursie verdedigen en benadrukken dat zij de tocht eerder zonder problemen hebben gemaakt. “Het was een van de mooiste dingen die ik ooit heb gedaan”, schrijft iemand. Een ander noemt de Macuco Safari ‘heel veilig’ en vindt dat eerst het onderzoek moet worden afgewacht: “Er moet nog worden vastgesteld wat er werkelijk is gebeurd.”