Progressief Nederland is in de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en Verian de verrassende nieuwe grootste partij van Nederland. De fusiepartij, die tot vorige week nog GroenLinks-PvdA heette, stijgt naar 24 zetels en is daarmee bovendien de enige grotere partij die beter scoort dan bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen. D66, VVD en PVV leveren juist in.
De nieuwe naam van de partij werd vorige week gepresenteerd. Vooral kiezers die eerder op D66 stemden, lijken nu over te stappen naar de partij van Jesse Klaver. Bij de verkiezingen behaalde de combinatie GroenLinks-PvdA nog 20 zetels.
Verdeelde reacties op nieuwe naam
Een meerderheid van de achterban staat positief tegenover de nieuwe naam. Zo’n 63 procent van de voormalige GroenLinks-PvdA-stemmers noemt ‘Progressief Nederland’ een goede keuze.
In het opiniepanel klinkt onder meer dat het vermijden van het woord ‘links’ bewust en verstandig is, omdat dat volgens sommigen inmiddels een negatieve lading heeft gekregen.
Tegelijkertijd is er ook kritiek. Ongeveer 18 procent van de ondervraagden vindt de naam minder geslaagd. Zij hadden liever termen als ‘groen’ of ‘sociaal’ teruggezien.
Anderen vinden de naam te vaag of verwarrend en associëren ‘PRO’ met uiteenlopende organisaties en begrippen, zoals bestaande bedrijven of lokale partijen.
Steun voor fusie, maar discussie over leiderschap
De officiële oprichting van Progressief Nederland staat gepland voor juni. Onder de achterban is er brede steun voor de fusie: 89 procent van de voormalige GroenLinks-PvdA-stemmers staat erachter.
Over het leiderschap bestaat iets meer verdeeldheid. Eén op de vijf vindt dat de nieuwe partij ook een nieuwe leider moet krijgen. Daarbij wordt gewezen op het belang van een frisse start.
Toch is de meerderheid van mening dat Jesse Klaver voorlopig kan aanblijven. Zij vinden dat te vaak wisselen juist onrust veroorzaakt en weinig toevoegt.
Coalitiepartijen verliezen terrein
De huidige coalitiepartijen staan er in de peiling minder goed voor. D66, VVD en CDA komen gezamenlijk uit op 56 zetels, tien minder dan bij de verkiezingen. Het CDA blijft stabiel rond 17 zetels, maar D66 en VVD verliezen duidelijk steun.
Onder voormalige D66-stemmers leeft onvrede over de samenwerking met de VVD, die door sommigen als te rechts wordt gezien. Die teleurstelling leidt ertoe dat een deel van deze kiezers nu kiest voor linksere alternatieven, met name Progressief Nederland.
Verschuivingen aan de rechterkant
Ook aan de rechterkant verschuift het politieke landschap. De VVD verliest kiezers aan onder meer JA21, FVD en in mindere mate 50PLUS. JA21 groeit daarbij fors van 12 naar 15 zetels, terwijl ook FVD duidelijk stijgt van 10 naar 12 zetels.
50PLUS profiteert vooral van onvrede over plannen rond de AOW-leeftijd en staat in de peiling op vier zetels.
De PVV daalt verder naar 18 zetels, een verlies van drie ten opzichte van vorige maand en acht vergeleken met de verkiezingen.
Vertrokken PVV-stemmers kiezen veelal voor JA21 en FVD, waardoor die partijen groeien.
Onzekerheid rond Mona Keijzer
BBB houdt in de peiling nog één zetel over, een daling van 3 naar 1 zetel. Intussen heeft Mona Keijzer definitief met de partij gebroken. Ze gaat voorlopig verder als zelfstandig Kamerlid en heeft nog geen besluit genomen over een eventuele nieuwe partij.
Uit het opiniepanel blijkt dat er meer interesse is in een mogelijke partij van Keijzer dan in een initiatief van de groep rond Gidi Markuszower, die met een aantal ex-PVV’ers een eigen koers overweegt.
Vooral voormalige BBB-stemmers zien potentie in Keijzer, maar ook kiezers van PVV en JA21 tonen interesse.
Twijfels over politieke toekomst Keijzer
Onder potentiële kiezers van Keijzer lopen de voorkeuren uiteen. Ongeveer drie op de tien vinden dat zij zelfstandig moet blijven opereren. Een kleinere groep ziet haar liever aansluiten bij de groep-Markuszower.
De grootste groep geeft echter de voorkeur aan aansluiting bij een bestaande partij. Daarbij wordt regelmatig JA21 genoemd, al plaatsen sommigen vraagtekens bij mogelijke interne spanningen.
In het opiniepanel wordt gewezen op het risico van botsende leiderschapsstijlen, wat een samenwerking ingewikkeld kan maken.
