De aanwezigheid van Peter Pannekoek in de uitzending van Eva maakt de tongen los op sociale media. De komiek vertelde in zijn rubriek ‘Waarom gaan we niet vaker’ over theatervoorstellingen waar hij van onder de indruk is geraakt. Twee daarvan werden getoond op het scherm; één werd in de studio uitgevoerd. Kijkers van de talkshow zijn niet heel enthousiast.
Peter Pannekoek vertelt over theatervoorstellingen
“Mocht je heel toevallig in het theater naast iemand zitten die stiekem aantekeningen maakt of zachtjes in zichzelf zit te prevelen waarom hij het allemaal zo mooi vindt, laat hem dan vooral even met rust, want heel waarschijnlijk is het Peter Pannekoek.” Met die woorden kondigt Eva Jinek haar gast aan. “De afgelopen tijd heeft hij weer ongelooflijk veel voorstellingen gezien. De drie beste heeft hij vanavond voor ons meegebracht. Het is een bonte mix geworden van een traumafeestje, vechtende cowboys en een dansmarathon. Hier is ons kompas in het culturele oerwoud, Peter Pannekoek.”
Het gesprek gaat over theaterbezoeken en opvallende gewoonte om te schrijven tijdens voorstellingen. “Is het zo dat je aantekeningen maakt als een echte criticus?”, vraagt Eva. “Ik maak wel aantekeningen”, reageert hij. “Ja, wel? Tijdens voorstellingen kan ik wel aantekeningen maken.” Eva lacht: “Je bent zo’n freak die in zijn eentje zit te schrijven.” Peter legt uit: “Ja, ik vind dat niet zo gek. Soms als ik een voorstelling niet zo boeiend vind, dan kan ik lekker over mijn eigen werk nadenken.”
Ook is er ruimte voor een grap. “Je was bijna te laat voor deze uitzending vandaag, want je was op zoek naar Brad Pitt”, zegt Eva. “Ach, rot op”, reageert Peter. “Je appte mij vanmiddag: ‘Brad Pitt is in de buurt. Kan jij mijn man en kinderen overnemen? Ik ga een nieuw leven beginnen.’” Eva lacht: “Leugenaar, leugenaar.” Pitt werd dinsdag inderdaad gespot in Amsterdam, waar hij opnames maakt voor een nieuwe film.
Dog Days Are Over 2.0: zeventig minuten springen
Dan gaat het gesprek inhoudelijk van start. “Jij hebt pareltjes voor ons meegenomen”, zegt Eva. Ze introduceert de eerste tip: “Jouw eerste voorstelling is ‘Dog Days Are Over 2.0’. Je bent uit jezelf al een explosief enthousiast mens, maar over deze voorstelling ben jij off the charts. Ik heb jou nog nooit zo enthousiast gehoord over zoiets.” Peter is duidelijk: “Dit is een van de allermooiste ervaringen die ik ooit in het theater heb gehad. Ik wist zelf ook niet waar ik naartoe ging, maar had alleen een recensie gelezen in 2014. Moderne dans, daar ga ik nooit naartoe.”
Hij beschrijft de voorstelling uitvoerig. “Acht dansers komen op en die beginnen te springen, zoals iedereen wel eens touwtje heeft gesprongen. Na twee, drie minuten zijn je kuiten vol en ben je kapot. Dit gaat door, door, door.” Ondertussen worden de springende personen geruime tijd getoond op het grote scherm en zijn ze ook hoorbaar, wat afleidend werkt tijdens het gesprek. Volgens Pannekoek draait het om uithoudingsvermogen: “Dit gaat eigenlijk over het doorzettingsvermogen van het lichaam, wat fysiek mogelijk is. Als je in het publiek zit, begin je zelf ook te zweten, want je wordt gewoon helemaal krankzinnig.” Eva vraagt: “Maar is dit het enige wat er gebeurt?” Peter antwoordt: “Die sprong blijft, dat geluid blijft.”
De ervaring heeft volgens hem iets hypnotiserends. Het duurt liefst zeventig (!) minuten. “Ik vond het ook iets militaristisch hebben. Je raakt in een trance, een beetje hypnotiserend. Dit komt misschien niet helemaal over, maar vertrouw me: je wordt echt… Ja, ik vond dit echt fantastisch.” Hij vervolgt: “Je ziet het zweet op een gegeven moment, het gutst. Hoe doe je dit, drie keer per week?” Eva vat samen: “Ongelofelijk. Eigenlijk zit je te kijken naar de grenzen van het menselijk vermogen. Je beleeft het mee, je komt in een meditatieve staat, maar je beleeft het ook fysiek. Ik houd dit geen seconde vol. En ook niet zonder ondersteunende bh zou ik dit volhouden, maar dat terzijde.”
De voorstelling blijkt een keerpunt. “Maar toen jij dit zag, Peter, dit was een openbaring voor jou, want je zei het al: ik hield niet van moderne dans”, zegt Eva. “Ik kende dit niet zo”, antwoordt hij. “Dit was gewoon een eyeopener. Ik moet veel meer naar moderne dans, veel meer ontdekken. Dit is gemaakt door Jan Martens. Sindsdien volg ik alles. Ik vind het een meesterwerk.”
Hij beschrijft hoe hij na afloop handelde: “Ik liep naar buiten bij Theater De Kikker in Utrecht. Ik heb meteen gekeken: waar spelen ze nog meer? Een paar maanden later in Zaandam. Ik heb twintig kaartjes gekocht en die heb ik aan vrienden uitgedeeld, op mijn kosten. Dit moet je zien, probeer het gewoon een keer.” De reacties waren unaniem: “En allemaal kwamen ze terug: ‘Wauw, ik weet niet wat ik heb meegemaakt.’” Dat leidde tot een idee: “Toen bedacht ik: kan ik iets verzinnen zodat mensen gratis een voorproefje krijgen van iets waar ze normaal niet naartoe zouden gaan? En dat is deze rubriek hier aan tafel geworden, ‘Waarom gaan we niet vaker’ geworden.” Eva concludeert: “Ja, geweldig. Dus dit is eigenlijk de oorsprong daarvan.”
Anne-Laure Vandeputte bespreekt trauma’s in My Body as a Commodity
Vervolgens schakelt het gesprek naar een andere voorstelling. “We gaan naar iets heel anders: ‘My Body as a Commodity’. Wat voor een soort voorstelling is dat?” vraagt Eva. Peter legt uit: “Het is heel anders van toon. Het is gemaakt door Anne-Laure Vandeputte. Een recensie noemde het een opzwepend traumafeest. En dat is wat het is. Het onderwerp is hele zware kost. Het gaat over lichamelijk trauma in verschillende vormen, zowel in de liefde als op werk. Het deed mij denken aan een theatraal technofeest. Ik weet niet wanneer je voor het laatst naar een rave bent geweest, maar na afloop ben je helemaal kapot, maar ook voldaan. Dat is wat dit is. Het is ook een gigantisch feest. Met live muziek worden live beats gemaakt, percussie.”
Eva vraagt door: “Gaat dit over haar trauma’s? Dit zijn haar trauma’s? Het is een monoloog?” Peter bevestigt: “Het is een monoloog, ja. Het is een theatermonoloog op muziek, met zang ook. Zij alleen op het toneel, samen met iemand die beats maakt.Tegelijkertijd stelt het de vraag: moet elk trauma een theatervoorstelling zijn? Zij werpt die vraag zelf op in de voorstelling. In comedy is de regel dat het geen therapie mag zijn. Je mag het wel gebruiken, maar je moet het wel een beetje zelf verwerkt hebben.” Peter vult aan: “Ik ben ook wel eens bij iemand geweest en dacht: je moet naar een psycholoog in plaats van op het podium te staan. Dit is toch een hele interessante vraag. Dingen kunnen heel heftig zijn, maar het moet ook mooi theater zijn. Ik vond deze voorstelling waanzinnig.”
Vervolgens wordt een fragment getoond. Anne-Laure Vandeputte zingt, spreekt en schreeuwt over fysiek ongemak, inderdaad begeleid met luide muziek. “Ik zou liever gewoon mijn tieten laten zien”, zegt ze. Peter licht toe: “Het is een zwaar onderwerp, maar dat betekent niet dat je daar alleen maar bedroefd zit. Het zweept ook op.”
‘A Fine Mess’ zet studio op stelten
Tot slot komt een derde type voorstelling aan bod: de voorstelling A Fine Mess. Dat is de enige van de drie voorstellingen die daadwerkelijk in de studio wordt getoond en uitgevoerd. Peter noemt het ‘fysiek theater’. “Deze voorstelling is eigenlijk een ode aan actiefilms. Quentin Tarantino, een beetje de Coen Brothers. Je denkt: dat werkt nooit in theater. Daarvoor heb je alle special effects van film nodig. Zoals Brad Pitt die op de gracht staat op te nemen. Maar hij heeft daar een manier voor gevonden. Het is heel vet om live te zien. Het zijn gevechten, schietpartijen. Totaal niet suf. Je kijkt gewoon naar een actiefilm. Zoals in The Matrix, dat alles even stilvalt. Hij heeft daar trucs voor gevonden. Het hele beeld staat stil. Waanzinnig.”
Volgens hem is dit ook relevant voor een jong publiek. “Als je kijkt: wat is interessant voor een puber? Die krijg je niet zo snel mee naar het cicus. Is dit een goede instapvoorstelling? Wat ik interessant vind, is de strijd met het scherm, het telefoonscherm. Ik las laatst dat Netflix werkt met het tweede scherm-principe. Alle series en films worden zo stupide gemaakt dat je het kunt volgen terwijl je op je telefoon zit. Elk kwartier praten personages harder en herhalen ze wat je hebt gemist. Dat vind ik gekmakend. Dan heb je de strijd opgegeven. Ik heb nu juist vaak dat ik denk: ik kan net zo goed op mijn telefoon zitten. De strijd met het scherm is zwaar. Daarom vind ik deze voorstelling zo interessant. Je probeert buiten de kaders te denken. Hoe krijgen we wat mensen leuk vinden aan een scherm naar het theater, als live-ervaring?”
Ook de pers ziet die waarde. “Het Parool schreef: ‘Een avond puur fysiek en beeldend plezier doet veel goed in een tijd die voor zoveel mensen ronduit zorgelijk is.’ Vond jij dat ook een soort ontsnapping?” vraagt Eva. Peter antwoordt: “Ja, het is… die andere voorstelling is ook prachtig, maar dit draait niet om het verhaal. Dit draait om stunts. Het is circus, acrobatiek, actie. Het is ook heel cartoonesk. Dat vind ik zo mooi: totaal verschillende voorstellingen.” De voorstelling, met een hoofdrol voor Jakop Ahlbom en het ISH Dance Collective, werd daarna uitgevoerd. Het had inderdaad veel weg van een actiefilm, met zaklampen, vechtpartijen, acrobatiek en uiteindelijk een heftig toegetakeld slachtoffer op de grond.
Kijkers reageren kritisch op optreden Peter Pannekoek
Op sociale media zijn veel kijkers niet te spreken over de bijdrage van Peter. Waar een enkele kijker zich nog laat meeslepen door zijn enthousiasme, overheerst irritatie over zijn manier van vertellen en de inhoud van het gesprek. Met name zijn energie en toon roepen weerstand op bij een deel van het publiek.
Een enkeling toont zich nog positief verrast. Zo schrijft iemand dat Peter hem juist enthousiast maakt voor de besproken dansvoorstelling: “Maakt Peter Pannekoek me enthousiast over de dansvoorstelling The Dogs Days Are Over 2.0 bij Jinek, is de voorstelling nog maar twee keer te zien in Nederland. Jammer.”
De meeste reacties zijn echter minder mild. Kijkers storen zich zichtbaar aan zijn presentatie en voorkomen. Zo klinkt het onder meer: “Wat een gezwets om niks met die druktemaker Pannekoek. Zap.” Een ander is nog stelliger: “Wat een gezeik van die Pannekoek.”
Ook zijn manier van praten en optreden roept irritatie op. “Ik kan dus niet langer dan tien seconden naar die kop kijken en naar het verhaal luisteren van Peter Pannekoek. Verschrikkelijke zenuwlijder”, schrijft een kijker. Een ander valt vooral over de toon van het fragment: “Wat een irritant mens, dit geschreeuw met die Pannekoek. Zit iemand hier op te wachten?”