Een opmerkelijke wending in het debat over de omstreden asielwetten in de Eerste Kamer. Uit appverkeer blijkt dat D66 aanvankelijk een andere koers overwoog dan later publiekelijk werd volgehouden.
Spannend moment in debat Eerste Kamer
Tijdens het tweedaagse debat over de asielwetten ontstaat dinsdagavond een opvallende situatie. D66-senator Boris Dittrich wil zijn stemverklaring afronden, maar wordt afgekapt door Kamervoorzitter Mei Li Vos vanwege tijdsoverschrijding.
Dittrich dringt nog aan: “Ik kan mij voorstellen dat mensen willen weten hoe de fractie van D66 gaat stemmen.”
Vos houdt echter voet bij stuk en wijst erop dat het standpunt al bekend is. Daar is Dittrich het niet mee eens, omdat het om drie afzonderlijke wetten gaat. Van slechts twee wetten had hij de positie van D66 verteld. Zichtbaar geïrriteerd reageert hij: “Ik kan het ook gewoon niet vertellen en dan zien we het volgende week.”
Hij sluit zijn notitieboek en loopt terug naar zijn plek. Vos reageert nog met: “Spannend!” Die niet uitgesproken stemverklaring blijkt achteraf cruciaal.
Cruciale rol van de ‘novelle’
Centraal staat de zogenoemde novelle: een reparatiewet die een omstreden onderdeel uit de asielnoodmaatregelenwet moet schrappen. Die wet werd eerder aangepast via een PVV-amendement, waardoor niet alleen illegaliteit strafbaar werd, maar ook hulp aan mensen zonder papieren.
Dat laatste leidde tot brede weerstand, onder meer bij CDA en SGP. De novelle moest dat corrigeren door het strafbaar stellen van hulpverlening te schrappen.
PVV-draai zet alles op scherp
De politieke spanning neemt verder toe als de PVV onverwacht van koers verandert. Senator Alexander van Hattem laat tijdens het debat al kritische geluiden horen en voert de druk later op. Uiteindelijk besluit de partij tegen de reparatiewet te stemmen.
Daarmee komt het hele pakket aan asielwetten in gevaar. Zonder de novelle blijft het strafbaar stellen van hulp aan ongedocumenteerden overeind — voor CDA en SGP een breekpunt.
Deze draai is opvallend, omdat de PVV eerder in de Tweede Kamer nog instemde met de reparatiewet. Volgens de partij is er nu sprake van een ‘afzwakking’, terwijl juridisch gezien de Eerste Kamer de wet niet eens kan aanpassen.
Appjes onthullen andere koers bij D66
Bij D66 ontstaat juist een parallel verhaal. Terwijl Dittrich zijn stemverklaring niet kan afronden in de zaal, vraagt een journalist van het Algemeen Dagblad en Het Parool hem via WhatsApp naar zijn volledige standpunt.
Zijn antwoord luidt: “Tegen de asielnoodmaatregelenwet, tegen de wet tweestatusstelsel en voor de novelle om de schade te beperken van het PVV-amendement.” Journalist Hanneke Keultjes deelt een screenshot van dat antwoord.
Met steun van D66 zou de novelle alsnog een meerderheid kunnen halen, ondanks de draai van de PVV. Maar korte tijd later volgt een tweede bericht van Dittrich: “Toch maar tegen de novelle, dus 3x tegen.”
Volgens hem heeft de fractie besloten ‘trouw te blijven aan onze principes’.
Fractieleider ontkent eerdere koers
Twee dagen later ontkent fractievoorzitter Paul van Meenen dat D66 ooit van plan was de novelle te steunen. “Ik heb dat ergens gelezen, maar het is niet waar.”
Wanneer hij wordt geconfronteerd met de appwisseling reageert hij verrast: “Dit is werkelijk geen seconde het standpunt van onze fractie geweest. We zijn snoeihard tegen alle drie de wetten, zeker Boris is daar vastbesloten over.”