D66, VVD en CDA gaan een suikertaks invoeren op producten met minimaal 6 procent suiker. Voor de gemiddelde Nederlander betekent dit een flinke extra kostenpost. De exacte kosten hangen af van de hoeveelheid snoep en andere zoete producten die je consumeert.
Belasting moet ongezonde keuzes ontmoedigen
Het doel van de suikertaks is helder: gezondere keuzes stimuleren door suikerhoudende producten duurder te maken. “We maken ongezonde keuzes onaantrekkelijker,” staat in het coalitieakkoord.
Hoewel de exacte invulling van de belasting nog onbekend is, lijkt het erop dat producten met een hoger suikergehalte ook zwaarder belast worden.
Alleen voor voorverpakt voedsel
De belasting zal uitsluitend gelden voor voorverpakte voedingsmiddelen. Dit heeft vooral een praktische reden: voorverpakte producten moeten een voedingswaardelabel bevatten, waardoor het eenvoudig is vast te stellen of ze 6 procent of meer suiker bevatten.
Onverpakte producten, zoals losse koekjes van de bakker of vers fruit, vallen daardoor buiten de regeling.
Die uitzondering leidt tot opvallende verschillen. Zo kan bevroren fruit – dat doorgaans even gezond is als vers fruit – wél onder de suikertaks vallen als het verpakt is. “Ik neem aan dat ze een uitzondering maken voor bevroren fruit”, zegt Liesbeth Velema van het Voedingscentrum tegenover de NOS.
“Mensen met een kleiner budget adviseren we vaak diepvriesfruit te kopen. Het is even gezond en vaak wat goedkoper.”
Hoeveel gaat het kosten?
Volgens ramingen van D66, VVD en CDA zal de nieuwe suikertaks de Nederlandse schatkist jaarlijks ongeveer 900 miljoen euro opleveren zodra deze in 2030 van kracht wordt.
Dat bedrag is gebaseerd op het huidige consumptieniveau van suikerhoudende voedingsmiddelen en dranken in Nederland. Met ruim 18 miljoen inwoners komt dit gemiddeld neer op zo’n 50 euro per persoon per jaar. Wie veel snoep eet, betaalt veel meer dan dat.
Aanpassing van recepten mogelijk
Het Voedingscentrum steunt de invoering van een suikertaks als onderdeel van een bredere aanpak tegen overgewicht. “Deze maatregel op zichzelf zal er niet voor zorgen dat overgewicht verdwijnt, maar het duurder maken van ongezond voedsel is wel een van de belangrijkste maatregelen. Daar zijn we verheugd over.”
De organisatie is benieuwd hoe voedselproducenten zullen reageren. In dranken is suiker relatief makkelijk te vervangen door zoetstoffen, maar in voeding – zoals koek of taart – speelt suiker ook een rol in de structuur. Dat maakt het aanpassen van recepten complexer.
Eerdere belasting op frisdrank als opmaat
Nederland kent al een verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken, zoals frisdrank en sap. Deze belasting is echter niet afhankelijk van het suikergehalte en geldt ook voor suikervrije varianten zoals cola zero. Uitzonderingen zijn er alleen voor water, melk en sojadrink.
De frisdrankensector verwelkomt de komst van een suikertaks. “Suikerconsumptie vindt veel breder plaats dan alleen via dranken,” stelt branchevereniging FWS. “Het grootste deel van de inname komt uit andere productcategorieën die momenteel niet worden meegenomen.”
Buitenlandse voorbeelden tonen effect aan
Wereldwijd hebben inmiddels zo’n 120 landen een vorm van suikertaks ingevoerd, vaak alleen op suikerhoudende dranken. Onderzoek laat zien dat zo’n belasting werkt: consumenten kopen minder zoete producten en fabrikanten passen hun samenstellingen aan om onder de belasting uit te komen.
Met de voorgenomen suikertaks zet Nederland een volgende stap in het ontmoedigen van overmatige suikerconsumptie. Hoe effectief de maatregel wordt, zal afhangen van de uitwerking én van de bereidheid van de industrie om hun producten gezonder te maken.