De discussie over asielopvang en migratie laait opnieuw op. In het programma Nieuws van de Dag op SBS6 ging CDA-Kamerlid Jeltje Straatman in gesprek met presentator Thomas van Groningen over het asielbeleid, de spreidingswet en de problemen rond opvanglocaties in Nederland.
Volgens Straatman is het onderwerp jarenlang te politiek beladen geweest en is het tijd voor duidelijke keuzes.
“Ik ben niet tevreden met wat er over asiel in het coalitieakkoord staat. Er staat een hele mooie paragraaf over. Het zijn heel strenge maatregelen, dus om dat mooi te noemen is natuurlijk altijd misschien wat lastig. Maar ik denk dat het heel belangrijk is. Asiel is veel te lang een gepolariseerd onderwerp geweest.”
Ze wijst erop dat eerdere kabinetten wel strengere maatregelen aankondigden, maar dat die vaak niet uitvoerbaar bleken.
“We hebben in de afgelopen kabinetten gezien dat er wel strenge maatregelen werden geroepen, maar dat die elke keer tegen juridische grenzen aanliepen. Nu staan er strenge maatregelen in, maar die kunnen binnen de juridische grenzen. En ik vind dat we daar nu ook echt vaart mee moeten maken, omdat dat gewoon is wat Nederland vraagt.”
Volgens Straatman blijkt uit verkiezingen dat migratie voor veel kiezers een van de belangrijkste thema’s is.
“Dat zie je in iedere verkiezing terugkomen. Dit staat in de top drie van zorgen van Nederland. Dus laten we daar alsjeblieft mee aan de slag.”
Problemen rond asielopvang in Hardenberg
Tijdens het gesprek kwam ook de situatie in Hardenberg ter sprake. Daar ontstond commotie omdat een opvanglocatie eigenlijk moest sluiten, maar het COA geen alternatief had voor de bewoners.
“Even een heel concreet voorbeeld van vandaag: de commotie in Hardenberg. Het lukt het COA daar niet om asielzoekers uit een opvang te krijgen. Die opvang moest sluiten; die zou eigenlijk gisteren dichtgaan. Alleen zegt het COA nu: we hebben geen andere plek voor die mensen.”
De gemeente heeft daarom een forse dwangsom ingesteld. “Dus is er nu een dwangsom van de gemeente: 81.000 euro per dag dat die asielzoekers daar blijven. En het COA zegt: ze blijven daar nog even. Wat gaat er nu gebeuren dan?”
Volgens Straatman laat dit zien hoe groot de druk op de asielopvang momenteel is. “Kijk, die hele situatie is natuurlijk gewoon waardeloos. En ik kan die Hardenbergers heel goed begrijpen. Het liefst heb ik natuurlijk niet die dwangsom, maar ik begrijp heel goed dat ze zeggen: we zijn genoodzaakt daartoe over te gaan. Overheid, kom nu eens je afspraken na.”
Spreidingswet moet druk op opvang verminderen
Straatman wijst erop dat de spreidingswet juist bedoeld is om opvang eerlijker over Nederland te verdelen. Volgens haar zorgt het huidige beleid voor onduidelijkheid bij gemeenten.
“Maar het eerlijke politieke verhaal is natuurlijk wel dat we de spreidingswet hebben. Dat was een soort knipperlichtbeleid. Het ene moment zei het kabinet ja, het andere moment zei het kabinet nee. Ja, nee, ja, nee. Volgens mij weten gemeenten ook niet meer waar ze aan toe zijn.”
Volgens haar is er simpelweg een tekort aan opvangplekken. “Dat is de politieke realiteit waar we nu mee te maken hebben: dat we gewoon een tekort hebben aan opvang. En dat er enorme opgaven zijn voor de nieuwe minister van Asiel om ervoor te zorgen dat gemeenten waar mogelijk opvanglocaties creëren.”
Het kabinet wil daarom extra middelen beschikbaar stellen. “Er komt veel geld bij, zodat het COA ook de ruimte krijgt om kleinschalige azc’s te realiseren.”
Gemeenten moeten verantwoordelijkheid nemen
Met gemeenteraadsverkiezingen in aantocht beloven sommige lokale partijen dat er in hun gemeente geen asielopvang zal komen. Volgens Straatman moeten partijen beseffen dat de druk nu vooral op een paar gemeenten ligt.
“Ik denk dat we vooral niet moeten vooruitlopen op wat er op 18 maart gaat gebeuren. Maar ik denk wel dat die partijen zich ook moeten realiseren dat je dit verhaal moet kunnen uitleggen in Haarlem, of in Ter Apel, of in Budel.”
Volgens haar dragen sommige gemeenten nu al een groot deel van de verantwoordelijkheid.
“Je ziet daar dat die gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen. Zij dragen een groot deel van de druk op de asielketen. En ik vind dat we gewoon solidariteit mogen vragen van alle Nederlandse gemeenten om het gelijkmatig over Nederland te verspreiden.”
Ze benadrukt dat de spreidingswet volgens haar een tijdelijke oplossing is. “En laten we hopen dat de instroom snel beperkt wordt, zodat die hele spreidingswet niet meer nodig is. Maar dit is gewoon een tijdelijke maatregel om een solidair beleid te voeren.”
Europese regels spelen grote rol
In het gesprek ging het ook over de rol van Europa bij het asielbeleid. Volgens Straatman zijn nationale maatregelen vaak beperkt door internationale afspraken.
“Het grote, eerlijke antwoord is dat je natuurlijk gewoon tegen juridische grenzen aanloopt van het Vluchtelingenverdrag en van Europese regels.” Tegelijkertijd wordt er volgens haar in Europa gewerkt aan strengere regels.
“Dat land heeft dan een beetje zoiets van: ja, is hij dan wel geloofwaardig met dat Europese pact? En dat begrijp ik ook. Want laten we eerlijk zijn: het is niet zo dat het hele asielprobleem wordt opgelost met het Europese asiel- en migratiepact.”
Wel ziet ze duidelijke veranderingen in de nieuwe afspraken. “Maar hier is jarenlang over gediscussieerd in Europa. En laten we blij zijn dat er een compromis is bereikt dat echt wel een stuk strenger is dan wat we eerst hadden.”
Ze noemt verschillende maatregelen uit het Europese pact. “Asielprocedures worden nu veel meer aan de grens behandeld. De termijnen worden veel korter. De vergunning voor onbepaalde tijd wordt afgeschaft, ook in Nederland. De vergunningen voor bepaalde tijd worden veel korter. Dus er gebeurt heel veel wel.”
Toch verwacht ze niet dat alle problemen daarmee verdwijnen. “Als je zegt: is dat voldoende om het op te lossen? Nee, vermoedelijk niet.”
Terugkeer van afgewezen asielzoekers
Een belangrijk probleem blijft volgens Straatman dat uitgeprocedeerde asielzoekers vaak moeilijk terug te sturen zijn.
“Dat zou natuurlijk echt een uitkomst zijn: dat als illegalen hier de volledige procedure hebben doorlopen en niet mogen blijven, we ook weten waar ze heen kunnen.”
Volgens haar ontbreekt het vaak aan afspraken met landen van herkomst. “Nu is vaak de vraag: waar kunnen ze heen? Ze kunnen vaak ook niet terug naar het land van herkomst, omdat daar geen afspraken mee zijn.”
Daarom kijkt Europa naar nieuwe afspraken met andere landen. “Dan kunnen we kijken of we met bepaalde Afrikaanse landen bijvoorbeeld afspraken kunnen maken met zo’n terugkeerpact, zodat ze echt teruggaan.”
Kritiek op grenscontroles
Tijdens het gesprek kwam ook het voorbeeld van Duitsland ter sprake, waar tijdelijk grenscontroles zijn ingevoerd. Volgens Straatman is het de vraag of dat effectief beleid is.
“Duitsland doet bijvoorbeeld grenscontroles. Maar als die nou alles uitmaken: je hoort de kritiek dat daar de files alleen maar toenemen en dat het aantal ongelukken toeneemt.”
Ze denkt dat samenwerking tussen landen uiteindelijk belangrijker is. “Ik denk niet dat ze daarmee echt effectief asielbeleid voeren.”
Samenwerking binnen Europa
Volgens het CDA-Kamerlid kan een kleinere groep landen binnen Europa mogelijk sneller stappen zetten.
“Je kunt inderdaad wel – en daar ben ik het helemaal met u eens – kijken of je kopgroepen kunt formeren binnen Europa. Dat je niet continu die hele groep mee hoeft te krijgen.”
Ze verwijst naar plannen van de nieuwe minister van Asiel en Migratie. “En dat heeft Bart van de Brink vorige week ook gedaan. Bij zijn eerste bezoek in Europa heeft hij meteen gezegd: ik wil een kopgroep vormen, onder andere met Duitsland en met Griekenland, om te kijken of we iets kunnen met die terugkeer.”
De nieuwe Europese regels kunnen daarbij helpen. “Die nieuwe terugkeerverordening die vandaag ter stemming komt, biedt ook die ruimte.”
De discussie over asielopvang zal de komende tijd waarschijnlijk alleen maar verder toenemen. Volgens het kabinet zijn er de komende jaren tienduizenden extra opvangplekken nodig om de druk op plaatsen zoals Ter Apel te verlichten.
Kritiek op Thomas van Groningen
Bij kijkers van Nieuws van de Dag is het interview niet goed gevallen. Vanuit rechtse hoek wordt presentator Thomas van Groningen bekritiseerd, omdat hij Straatman niet fel genoeg ondervraagd zou hebben. De moeilijkere vragen werden vooral gesteld door andere tafelgasten, onder wie politiek commentator Shashi Roopram.
Sommige kijkers trekken de vergelijking met de manier waarop FVD-leider Lidewij de Vos vorige week werd doorgezaagd in het programma: zij kreeg een minder prettige behandeling.
#nieuwsvandedag ik hoorde Thomas net zeggen dat Jeltje Straatman wel de kans moet krijgen om het uit te leggen.Hoe anders als met het doorzagen van Lidewij de vos
— Pat (@dutchpeppie) March 9, 2026
Heeft iemand een dweil voor Thomas? Hij ligt werkelijk aan de voeten van dat CDA-meisje. Ongemakkelijk om naar te kijken dit. #nieuwsvandedag
— Rinus Jansen (@rinusredpill) March 9, 2026
Wat is van Groningen toch een waardeloze journalist #nieuwsvandedag
— RobdeKetter😎 (@RobdeKetter) March 9, 2026
Thomas moet z'n oude baantje maar weer oppikken,rennen om vragen te stellen 🤌 #nieuwsvandedag
— Jolanda (@__Jolanda___) March 9, 2026
Vooral lief zijn voor dat CDA- dametje, ze vertelt wel het eerlijke verhaal🤮#nieuwsvandedag
— Robin🍔 (@RobinvanderK) March 9, 2026
Smeerlap die Thomas van Groningen. Durf zo'n Jeltje Straatman van cda ook eens keihard te ondervragen. Wat een vuile klootzak is het. Geloofwaardigheid is ook 0 bij Thomas #nieuwsvandedag #vandaaginside #deoranjezondag
— Marcel Vos (@MarcelVos256908) March 9, 2026