Forum voor Democratie (FVD) van partijleider Lidewij de Vos heeft bij de recente gemeenteraadsverkiezingen een flinke winst geboekt, maar komt desondanks vrijwel nergens in aanmerking voor deelname aan het lokaal bestuur. Dat blijkt uit een analyse van de NOS.
De partij veroverde vorige maand 299 zetels in meer dan honderd gemeenten, een ruime vervijfvoudiging ten opzichte van 2022. Toch lijkt die electorale winst zich niet te vertalen in bestuurlijke invloed.
In 94 gemeenten waar FVD zetels behaalde en waar de coalitievorming inmiddels op gang is gekomen, wordt de partij in geen enkel advies van verkenners of informateurs genoemd als mogelijke bestuurspartner.
Weerstand tegen FVD groot in gemeenten
Volgens de NOS noemen informateurs uiteenlopende redenen voor het buitensluiten van FVD. Zo wordt gewezen op inhoudelijke standpunten die moeilijk verenigbaar zijn met andere partijen, een gebrek aan bestuurlijke ervaring en zorgen over stabiliteit. Ook speelt het gedrag van sommige raadsleden op sociale media een rol.
Daarnaast is er in meerdere gemeenten al voorafgaand aan de verkiezingen weerstand uitgesproken tegen samenwerking met FVD, onder meer vanwege het extreemrechtse verleden van sommige kandidaten.
In Nieuwegein werd bijvoorbeeld Frank Folkerts gekozen, die eerder actief was voor de nationaalsocialistische NVU.
Grootste partij, maar toch geen plek aan tafel
Zelfs in gemeenten waar FVD de grootste werd, zoals Velsen en Epe, lijkt deelname aan het bestuur uitgesloten. In Velsen behaalde de partij ruim 20 procent van de stemmen, maar slechts één andere partij staat open voor samenwerking.
De overige partijen zien daar geen mogelijkheid toe. Fractievoorzitter Nathanael Korf van Velsen Lokaal stelt volgens de NOS: “Het rechts-radicale geluid en gedachtengoed van Forum passen niet bij ons.”
In Epe klinkt teleurstelling vanuit FVD zelf. Informateur en FVD-senator Eric Kemperman schrijft dat zijn advies “geen recht doet aan de zuivere uitslag van de verkiezingen”, omdat “de winnaar wordt uitgesloten”.
Hij betwijfelt bovendien of de nadruk op “rust, stabiliteit en continuïteit” daadwerkelijk de wens van de kiezer weerspiegelt.
Standpunten vormen struikelblok
Een belangrijk obstakel in de onderhandelingen is het standpunt van FVD over asielopvang. De partij verzet zich tegen iedere uitbreiding van opvangplekken, terwijl gemeenten volgens de Spreidingswet verplicht zijn bij te dragen. Andere partijen ervaren dat als een onwerkbare eis.
Ook de wens van FVD om een correctief referendum in te voeren – waarmee inwoners besluiten van de gemeenteraad kunnen terugdraaien – zorgt voor spanningen.
Door deze harde standpunten ontbreekt volgens informateurs vaak de ruimte voor compromissen. In Nijkerk concludeert informateur Pieter den Besten dat FVD zichzelf daarmee feitelijk “buitenspel heeft gezet”, meldt de NOS.
Mogelijk uitzondering in Helmond
Een mogelijke uitzondering is Helmond. Daar adviseert de informateur weliswaar een coalitie zonder FVD, maar de grootste partij Helder Helmond wil gesprekken blijven voeren met alle partijen. Fractievoorzitter Louis van de Werff zegt daarover volgens de NOS dat men “met iedereen op inhoud wil blijven praten”.
Opsteker voor Wilders: PVV lijkt wél door te breken
Opvallend is dat de PVV, die bij de gemeenteraadsverkiezingen minder zetels behaalde dan FVD, juist wel lijkt door te dringen tot lokale besturen. In zowel Pekela als Rucphen wordt geadviseerd deze partij te laten meebesturen.
Stijging in landelijke peilingen
Ondanks het lokale isolement staat FVD er landelijk beter voor in de peilingen. In de meest recente Peilingwijzer komt de partij uit op 11 tot 15 zetels, tegenover de huidige 7 in de Tweede Kamer.
GroenLinks-PvdA (PRO) blijft volgens diezelfde peiling de grootste met 22 tot 28 zetels. VVD, D66 en CDA verliezen terrein, terwijl naast FVD ook JA21 en 50Plus winst boeken.